Tempel der Beeldende Kunsten

Arte met docu over het Musée d'Orsay te Parijs

2012-01-08T05:32:00.000-08:00

Arte-televisie presenteert op zondag 8 januari, tussen 16:30 uur en 17:45 uur, de documentaire Das Musée d'Orsay. Die instelling is gevestigd in een oud treinstation, Gare 1900, en werd in 1986 heropend als museum. In de collectie bevinden zich stukken van de westerse kunst uit de periode tussen 1848 en 1918, een aan de beginzijde ruim genomen fin de siècle.
De documentaire is een film uit 2011 van Bruno Ulmer, gerealiseerd voor Arte France. Deze bijdrage in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9.
Naar aanleiding van een kwart eeuw Musée d'Orsay werd deze film gemaakt.
Een herhaling zal door Arte-televisie worden uitgezonden op donderdag 2 februari vanaf 15:10 uur in de namiddag.
__________
Afbeelding: twee gehelmde mannen werken aan de wijzerplaat van de klok van het voormalige Gare 1900, het huidige Musée d'Orsay.
(Foto: Arte France.)

Fictieve stad Urville van kunstenaar Tréhin Gilles

2012-01-06T06:14:00.000-08:00

Foto: Angela Christlieb/Flying Moon ©

Arte-tv presenteert op vrijdag 6 januari, een bijdrage over Tréhin Gilles, de schepper van de imaginaire stad Urville. In zijn stad blijken mensen te kunnen samenleven zonder conflicten.Filmmaker Angela Christlieb, heeft ─ voor het tweede publieke Duitse televisienet ZDF in 2009 ─ in verband met die verzonnen stad, drie plaatsen in Frankrijk bezocht die alle de naam Urville dragen. Ze wil met die actie proberen de fictie terug te vinden in de realiteit.
De documentaire ─ in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid ─ zal worden uitgezonden tussen 23:00 uur en 00:25 uur. Een herhaling volgt op donderdag 12 januari, 's ochtends vanaf 10:30 uur.

Schilder Paul Klee werd deze dag in 1879 geboren

2011-12-18T06:25:00.000-08:00

Heden herdenken we de geboortedag van één der beeldende kunstenaars, die van doorslaggevende betekenis zijn geweest voor de ontwikkeling van de plastische kunsten in de twintigste eeuw. Evenals de eerder herdachte Vasili Kandinski was ook Paul Klee docent aan het Bauhaus. Hij werd op 18 december 1879 geboren in de plaats Münchenbuchsee bij Bern, en overleed op 29 juni in 1940. Deze Duits-Zwitserse avantgarde kunstenaar was, hoe kan het ook anders, niet onomstreden. Klee vertegenwoordigde niet alleen het expressionisme en het kubisme, maar eveneens het surrealistische. In één van de biografieën op het internet staat dat hij niet alleen als schilder begaafd was, maar dat tevens in de muziek en de tekenkunst scheen te zijn. Dat schijnen is echter meer vatbaar voor het werkwoord blijken. Daarnaast schreef Klee gedichten, waarvan Einst dem Grau door de Nederlandse componist Ton de Kruyf op muziek werd gezet voor sopraan en ensemble.
__________
Afbeelding: Paul Klee in 1911, gefotografeerd door Alexander Eliasberg (1878-1924).

Johannes Vermeer overleed op deze dag in 1675

2011-12-15T11:07:00.000-08:00

Hier en daar wordt vermeld dat er ongeveer vijfendertig schilderijen van Johannes Vermeer bekend zijn. Een dag eerder vertelde Joost Zwagerman bij Matthijs van Nieuwkerk in het programma De wereld draait door, waarin hij onder meer doeken van Vermeer liet zien en deze op briljante wijze koppelde aan modernere en eigentijdse stukken, waarbij ook het fotografische element in het werk van Vermeer aan de orde kwam.

Detail uit De schilderkunst van Johannes Vermeer. Het bevindt
zich in het Kunsthistorisches Museum Wien. Het stuk uit
de periode 1666-1668, draagt tevens de titels Het Atelier,
De schilder en zijn model en Allegorie op de schilderkunst.

Het is dan ook niet voor niets dat meer dan eens is beweerd dat het portretschilderen min of meer overbodig zou zijn geworden door de komst van de professionele portretfotografie. Daar zit een kant aan die je niet naast je neer kunt leggen, maar niet zelden is een geschilderd portret ─ ook van schilders anno nu ─ niet te versmaden.
Johannes Vermeer overleed op deze dag, 15 december, in het jaar 1675 te Delft, de plaats waar hij geboren op 31 oktober in 1632 was geboren.

Sterfdag van Grandmama Moses heden herdacht

2011-12-13T10:15:00.000-08:00

Pas laat begonnen met schilderen

Het is heden exact een halve eeuw geleden dat de Amerikaanse schilderes Grandmama Moses ─ die in werkelijkheid Anna Mary Robinson heette ─ is overleden. Ze was op dat moment honderd en één jaar oud. Ze gold niet alleen als laatbloeier, doordat ze pas na haar zeventigste was gaan schilderen, ze kreeg eveneens het predikaat zondagsschilder opgeplakt, vanwege de verregaande naïveteit die haar werk vertoonde.
De schilder Norman Rockwell was met Grandmama Moses bevriend; ze woonden een tijdlang niet ver van elkaar verwijderd.

Herdenkingspostzegel
Op het schilderij Christmas Homecoming van Norman Rockwell uit 1948 is de toen achtentachtig jarige schilderes, geheel links te zien.
Dat stuk werd afgebeeld op de omslag van de Saturday Evening Post van 25 december 1948.

Zes jaar na haar overlijden is er een Amerikaanse postzegel ter waarde van zes dollarcent uitgegeven, ter nagedachtenis van deze kleurrijke, oude dame.

Afbeeldingen
1. Foto van Grandmama Moses uit 1953.
2. Herdenkingspostzegel ter waarde van zes dollarcent, uit 1969.

Avro's Close up over de schilder Jan Sluyters

2011-12-13T03:22:00.000-08:00

"Schilderbeest"
Jan Sluijters (1881-1957) ─ bij de burgerlijke stand met de voornamen Johannes Carolus Bernardus ─ staat centraal in de aflevering van het Avro-programma Close up, die op dinsdag 14 december, vanaf 22:55 uur via Nederland 1 zal worden uitgezonden. Sluijters heeft zich in het begin van zijn carrière laten inspireren door grootheden uit de negentiende eeuw, zoals Vincent van Gogh (1853-1890) en diens Franse (leef)tijdgenoot Georges Seurat (1859-1891), en door andere internationaal werkzame, respectievelijk vermaarde, beeldend kunstenaars als Pablo Picasso (1881-1973) en tevens door een landgenoot Piet Mondriaan (1872-1944).

Stuk van Jan Sluijters, afgebeeld
bij voorbericht van Avro's Close up.

In zijn latere periode vond hij een geheel eigen stijl, waarin zichtbaar werd dat de werkelijkheid van alledag zijn inspiratiebron was geworden, waarbij de daad van het schilderen hem de grootste voldoening schonk. Het uitbundige gebruik van kleuren vinden we onder meer terug in zijn stukken met bloemen.

Beroemde en beruchte stukken
Eén daarvan, het Meisje, is in de jaren vijftig gereproduceerd, net als een stuk met bloemen en een naakt. Door die vermenigvuldiging hebben vooral die drie wat meer bekendheid gekregen dan tal van andere, aantrekkelijke schilderijen van deze meester. Daaronder bevonden zich portretten van mensen uit de wereld der kunsten, vooral vrouwen. Familiestukken en landschappen behoren verder tot Sluijters' oeuvre. Schilderijen daaruit hangen in diverse musea, ook buiten Nederland, en gelden daar als topstukken uit de collectie.
Zijn naakte negerinnen ─ een thema dat in die tijd nog een groot taboe was ─ hebben enerzijds voor veel ophef gezorgd, aan de andere kant voor naamsbekendheid van deze schilder.

Vasili Kandinski werd op 4 december 1866 geboren

2011-12-04T10:57:00.000-08:00

Vasili Kandinski, van
oorsprong Russische
schilder en graficus.

Op 4 december 1866 werd Vasili Vasiljevitsj Kandinski te Moskou geboren. Hoewel hij aanvankelijk werkzaam was aan de Universiteit van Moskou als jurist, vertrok hij in 1896 naar München, waar in die dagen enorm veel op het gebied van de kunsten in beweging was en er van alles aan nieuws ontstond.
Kandinski werd één van de meest vooraanstaande figuren in de wereld van de Europese kunsten, mede doordat hij in de periode 1922-1933 docent aan het Bauhaus is geweest.
In 1909 had hij samen met zijn vriend en kunstbroeder Aleksej von Jawlenski (ca. 1864-1941) de Neue Künstlervereinigung München. Meer bekendheid kreeg hij door de kunstenaarsbent Der blaue Reiter, welke hij in 192 had opgericht met Franz Marc (1880-1916); deze groep gaf ook een eigen almanak uit. In 1912 is, in twee opeenvolgende edities, Vasili Kandinksi's zeer belangrijke essay Über das Geistige in der Kunst verschenen.
Op 13 december zal zijn sterfdag (in 1944) worden herdacht.
Op 11 december heeft kunsthistorica Annemiek Rens een bijdrage geschreven over een schilderij van Kandinski uit 1903. Dat valt te lezen op de fin de siècle site van Rond1900.nl.

Documentaire over De Ploeg op Cultura 24

2011-11-29T16:47:00.000-08:00

Hendrik Nicolaas Werkman,
de drukker van het paradijs.

De digitale televisiezender Cultura 24 vertoont op woensdag 30 november de NTR-documentaire De Ploeg 1918-1928, over de ooit zeer actieve kunstenaarsvereniging met die naam, die een rol van bijzondere betekenis heeft gespeeld in het algemeen-culturele leven van de stad Groningen gedurende de jaren twintig van de vorige eeuw.
Aan de hand van historisch materiaal wordt in de documentaire een beeld geschetst van de cultuur in die stad, waar schrijvers, dichters, journalisten en aardig wat beeldend kunstenaars dikwijls bijeenkwamen en elkaar tevens inspireerden.
In de film wordt gebruik gemaakt van werk van kunstenaars als Jan Wiegers (1893-1959), Hendrik Nicolaas Werkman (1882-1945) ─ die de drukker van het paradijs werd genoemd ─, Jan van der Zee (1898-1988), George Martens (1894-1979) en Jan Altink (1885-1971).
Een bijdrage over één schilderij van George Martens ─ dat bijna drie jaar geleden, eveneens te Groningen, werd geveild na het overlijden van de laatste eigenaar ─ is te vinden op 12 maart 2009 op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving.

25 november 1967 was sterfdag van Osip Zadkine

2011-11-25T10:39:00.000-08:00

Ossip Zadkine in 1962.
Foto genomen in Arnhem.

Op deze dag in 1967 is de wereldwijd vermaarde beeldhouwer Ossip Zadkine, die zich overigens eveneens met andere takken van beeldende kunsten heeft beziggehouden. Hij gold als één der meest invloedrijke beeldhouwers in het midden van de twintigste eeuw. Hij heeft daarnaast ook een respectabel oeuvre aan litho's en gouaches nagelaten
Hij werd op 14 juli 1890 als Josel Aronovitsj Tsadkin in het Wit-Russische Vitebsk geboren. In 1905 stuurde Vader Tsadkin zijn zoon naar een neef in Londen, waar hij enkele jaren later kunsten ging studeren. In 1909 vertrok hij naar Parijs om daar zijn studies voort te zetten. Hij kreeg er kennis aan Ferdinand Léger (1881-1955), Alexander Archipenko (1887-1964) en Marc Chagall (1887-1985); persoonlijk bevriend raakte hij met Amadeo Modigliani (1884-1920).
In Nederland geniet deze beeldhouwer de grootste bekendheid door Verscheurde stad, dat overigens eveneens bekend staat als Verwoeste stad, uit 1953, dat in het centrum van Rotterdam is geplaatst.

Schoonheid is te vinden op een vuilstortplaats

2011-11-22T10:13:00.001-08:00

Beeldend kunstenaar Vik Muniz.

Aan de rand van Rio de Janeiro bevindt zich de grootste vuilstortplaats ter wereld. Daar begint de van oorsprong Brazilaanse Vik Muniz (*1961), thans een zeer vermaarde kunstenaar uit New York in de Verenigde Staten van Amerika, aan een nieuw project.
Hij reisde daarvoor vanuit de VS naar zijn geboorteland waar hij eerst portretfoto's van catadores heeft gemaakt. Dat zijn plukkers van materialen die kunnen worden gerecycled. Zij blijken, althans volgens Muniz, heel bijzondere persoonlijkheden te zijn. En dat heeft hem geïnspireerd tot een artistiek vervolg.
Fotografische beelden herscheppen die plukkers, terwijl zij op de vloer van een omvangrijke hangar met losse onderdelen van het afval in de weer zijn. Muniz is ervan overtuigd dat deze mensen zo in hun waarde worden teruggeplaatst.

Dat is allemaal te zien in een nieuwe aflevering van het NTR-propgramma Het uur van de wolf, die op dinsdag 22 november zal worden uitgezonden door Nederland 2, te beginnen om 22:56 uur en eindigend omstreeks 00:10 uur in de nacht op woensdag 23 november.

Porseleinen Leeuwin (1733) voor 1,1 miljoen euro

2011-11-18T22:55:00.001-08:00

Kop van de leeuwin uit 1733, van Meißener porselein.

Japanse kunstverzamelaar
Het in Keulen (BRD) gevestigde Veilinghuis Lempertz heeft laten weten dat een Japanse kunstverzamelaar, op donderdag 17 november tijdens een veiling in Keulen, het gigantische bedrag van 1,1 miljoen euro heeft neergeteld voor een porseleinen leeuwin uit 1733, die toen in opdracht van August der Starke (1670-1733), keurvorst van Saksen, [1] in Meißen is vervaardigd.
Hiermee is een record gevestigd.
Deze leeuwin is in wezen een tijger, maar heeft de kwalificatie leeuwin gekregen als gevolg van een vertaalfout.
__________
[1] Keurvorst August kreeg de bijnaam der Starke vanwege de gigantische hoeveelheid kinderen die de man bij diverse vrouwen heeft verwekt. De schattingen lopen weliswaar uiteen maar onder mee het getal van driehonderd wordt genoemd.

Portret van Paul Citroen in Avro's Close up

2011-11-01T03:09:00.000-07:00

(Roelof) Paul Citroen (1896-1963) studeerde aan het Bauhaus, waarna hij de fameuze fotocollage met de titel metropolis maakte, waarmee het begin van zijn carrière als avant-garde kunstenaar in Berlijn werd ingeluid.
Toen de nationaal-socialisten het in Duitsland voor het zeggen kregen, was er voor dergelijke modernistische kunstvormen geen ruimte meer ─ om het nu eens voorzichtig uit te drukken. Paul Citroen is toen naar Nederland gevlucht, maar het zou nog goed drie decennia duren voordat hij erin zou slagen, roem te vergaren door de bijzondere portretten die hij heeft geschilderd, respectievelijk getekend.
In het Avro-programma Close up wordt op dinsdag 1 november, via Nederland 2, tussen 22:50 en 23:50 uur Een portret van Paul Citroen uitgezonden.

Joukje Pees: Landschap in gemengde techniek

2011-10-26T22:46:00.001-07:00

Sfeer, kleurstelling en proporties
Tot enkele dagen geleden had ik nimmer ─ althans niet bewust ─ een schilderij van Joukje Pees gezien, maar als iemand me had gevraagd wat ik van haar werk zou verwachten, had ik gezegd: "veel gevoel voor sfeer, kleurstelling en proporties". Dat heb ik afgeleid van de bloemstukken die zij verzorgt voor het podium in de Lutherse kerk te Groningen tijdens de concerten van Musica Antiqua Nova in die stad.

Joukje Pees: Geveld door de zee.

Expositie
Op maandag 24 oktober is de expositie Landschap in gemengde techniek in de kerk De Fontein aan de Eikenlaan in Groningen geopend. Daarin toont ze impressies vol sfeer, ruimte, licht en beweging, van al hetgeen zij tegenkomt wanneer ze er op uit trekt. Sedert enkele jaren gebeurt dat dikwijls in het Groningse landschap. Ter plekke maakt ze zowel foto's alsook schetsen, die ze in haar atelier verder uitwerkt.
Intuïtief-schetsmatig past ze gemengde technieken toe, onder meer houtskool, inkt, olieverf en zacht pastelkrijt. Joukje Pees geeft, naast haar 'voorstellingen' van eigen werk, cursussen en workshops in genoemde technieken, en verder begeleidt zij een fotoworkshop.

Schilder Paul Cézanne overleed deze dag in 1906

2011-10-22T10:56:00.000-07:00

Paul Cézanne: Kaartspelers, geschilderd in de jaren 1890-1892.
Het bevindt zich thans in het Musée d'Orsay.

Vandaag is het alweer honderd en vijf jaar geleden dat de "vader der moderne schilderkunst" Paul Cézanne (geboren in 1839) is overleden te Aix-en-Provence, waar zijn vroegere atelier is omgedoopt tot museum.
Deze aanvankelijke impressionist heeft in een latere periode van zijn leven de aanzet gegeven tot het expressionisme, het fauvisme en zelfs het kubisme.
Deze meester mag als zeer productief worden gekwalificeerd: 950 olieverfschilderijen en 650 aquarellen vormen zijn oeuvre.

Expositie van deelnemers workshop Verhildersum

2011-09-26T15:10:00.001-07:00

Zo'n drie weken
Op zaterdag 1 oktober wordt in de Museumboerderij van de Borg Verhildersum in Leens door Verhildersum-directeur Willem Goelema een tentoonstelling geopend van vijfenzeventig deelnemers aan de schilderworkshops die werden gegeven in Galerie Het Raadhuis te Eenrum, door Antje Sonnenschein en Theo Onnes.

Schilder en kunstdocent Theo Onnes met de negentigjarige
deelnemer aan de workshopsdie werden gegeven in Galerie
Het Raadhuis (Eenrum) en bij Borg Verhildersum.

Het onderwerp van alle schilderijen is de Borg Verhildersum en haar wijde omgeving. De doeken zijn alle vervaardigd tijdens workshops die bij de Borg werden gegeven in de thans nog lopende maand september; daarmee is de kunstproductie zeer actueel.
De oudste deelnemers telt inmiddels negentig jaren.
De expositie is te bezichtigen tot en met 23 oktober, zes dagen week: van dinsdag tot en met zondag.

De rol van het naaktmodel in de kunsten

2011-09-18T10:55:00.001-07:00

In aansluiting op de biografische speelfilm over de beeldhouwster Camille Claudel begint op zondag 18 september om 23:00 uur op Arte-tv de documentaire Der letzte Akt, waarin de historie van het model tekenen en schilderen, alsmede de rol van het naaktmodel in de tegenwoordige beeldende kunsten en fotografie aan de orde wordt gesteld.

Foto: ORF/Arte France
@ Herbert Eisenschenk.

Het betreft hier een Frans-Oostenrijkse coproductie uit 2010 van Herbert Eisenschenk. In dit geval van uitzending is er sprake van een samenwerkingsverband van het Oostenrijkse ethermedium ORF en Arte France.
De bijdrage duurt iets langer dan een uur. Een herhaling van deze in HD uit te zenden film op het beeldformaat 16:9 zal worden gerealiseerd in de nacht van maandag 26 september op dinsdag 27 september vanaf 01:55 uur.

Sterfdag Toulouse-Lautrec hedracht in ZeitZeichen

2011-09-07T17:15:00.000-07:00

Lautrec in Villeneuve aan de Yonne.
Geschilderd door Édouard Vuillard
(1868-1940). In het Museum te Albi.

Op 9 september 1901 is de Franse schilder Henri Marie Raymond, graaf de Toulouse-Lautrec op kasteel Malromé (in het Franse departement Gironde) overleden. Hij was geboren te Albi, op 24 november 1864.

In het radioprogramma ZeitZeichen van de Duitse regionale zender WDR3, wordt op vrijdag 9 september, tussen 17:45 uur en 18:00 uur, in een aflevering die bij de dag en maand hoort ─ hier: 9 september ─ deze sterfdag herdacht, onder het dagelijkse motto Stichtag heute.

Een veld met lavendel bij het Franse Sénanque

2011-08-26T03:59:00.000-07:00

In de Provence
Als iemand van lavendel houdt, zal deze afbeelding hem/haar beslist genoegen doen. Als iemand niet van de geur van lavendel houdt, maar wel van de kleur ervan, zal dat tevens het geval zijn.
Deze kleurenets, getiteld Lavendel bei Sénanque, maakt deel uit van een serie getiteld Provence I van de in de Bondsrepubliek Duitsland levende en werkende beeldend kunstenaar Heinz Wallisch (geboren 1942).
Deze kleurenets stamt uit 1992, is vervaardigd in een oplage van tachtig exemplaren, op het formaat 34,5 x 23,6 cm. (Drie platen, Strichätzung, Aquatinta.)
Voor een andere kleurenets uit diezelfde reeks verwijzen we u naar de aan deze site gelieerde website Rond beeldende kunsten, voor een bijdrage van heden, van dezelfde kunstenaar, uit dezelfde reeks.
Uit de serie Nachdenkliches I, eveneens van Heinz Wallisch, ziet u een kleurenets in een artikel, eveneens van heden, op de site Cultuurtempel, de moedersite van deze BK-website.

Is het doek wel van een echte grootmeester?

2011-08-24T10:26:00.000-07:00

In de nacht van woensdag 24 op donderdag 25 augustus, tussen 00:20 uur en 01:20 uur, wordt door BBC Two-tv weer een aflevering, deze keer getiteld Rembrandt, van het programma fake or fortune uitgezonden. Presentatrice Fiona Bruce en kunstexpert Philip Mould [1] doen ook deze keer weer onderzoek naar zogeheten mysteries achter een bepaald schilderij.

Philip Mould, Brits expert
op het gebied van, vooral,
geschilderde portretten.

Toen tijdens een veiling een schilderij is opgedoken dat gedurende de Tweede Wereldoorlog door de nazi's was gestolen, deed zich de vraag voor "Is dat een echte Rembrandt?", waarna de volgende, klemmender vraagt komt: die omtrent de rechtmatige eigenaar.
__________
[1] Philip Mould (geboren 1960) is een bekend gezicht in BBC One's Antiques Roadshow. In bijna elke aflevering van dat programma laat hij zijn licht schijnen over schilderijen ─ in eerste instantie portretten ─ die worden meegenomen door mensen, die graag meer over hun eigendom(men) willen weten, en niet in de laatste plaats is dat de geldelijke waarde. Er wordt wel eens gefluisterd dat Philip Mould als gevolg van deze kennis miljonair geworden is, en dat hij eveneens een bijzondere collectie heeft weten op te bouwen. Good for him!

Stel je dat eens voor: model voor Lucian Freud

2011-08-13T01:09:00.001-07:00

Onlangs is een der meest bijzondere beeldend kunstenaars van de twintigste eeuw van ons heengegaan. Hij stierf op 20 juli van dit jaar: Lucian Freud, geboren op 8 december 1922. In tal van kunstrubrieken van heel veel media ─ in ieder geval van al die media welke zichzelf serieus wensen te nemen ─ is flink aandacht besteed aan die gebeurtenis. Ook op deze site is een bijdrage te vinden.
Dat gebeurt opnieuw op zaterdag 13 augustus, tussen 21:00 uur en 22:00 uur onze tijd, in een uitzending van het programma Imagine: van de Britse televisiezender BBC Two. Die nieuwste aflevering van die documentaire serie houdt zich, zo goed als dat binnen een uur kan, bezig met leven en werk, en uitzonderlijkheden van Lucian Freud bezig. De aflevering is getiteld Imagine: Sitting for Lucian Freud.
Diens eerste expositie werd gerealiseerd in Lefèvre Gallery te Londen in 1944; de laatste tijdens zijn aard bestaan, verleden jaar in het Centre Pompidou te Parijs.

Vijf dagen een kwartier Caravaggio via BBC Radio 3

2011-07-31T14:58:00.001-07:00

Caravaggio: De waarzegster.

In het cultuurprogramma The essay dat gedurende het laatste kwartier Nederlandse tijd van elke werkdag door de Britse zender BBC Radio 3 wordt uitgezonden, is van maandag 1 tot en met vrijdag 5 augustus de focus gericht op de Italiaanse barokschilder Caravaggio. Die vijf kwartier worden gepresenteerd door kunsthistoricus John Cash.
Die grootmeester van de Italiaanse schilderkunst heette in werkelijkheid Michelangelo Merisi da Caravaggio; die laatste naam was van het plaatsje in Noord-Italië bij Bergamo waar die Michelangelo op 29 september 1571 werd geboren; die plaatsnaam werd toegevoegd aan de familienaam, zoals dat in die tijd gebruikelijk was. Tot in onze tijd heeft zijn faam standgehouden in de hele wereld waar (schilder)kunstminnenden zich bezighouden met het op enigerlei wijze bestuderen, dan wel alleen als 'consument' opnemen, van (delen van) het oeuvre van deze onnavolgbare grootheid, die op 18 juli 1610 is overleden te Porto Ercole (het huidige Monte Agentario).
Op onze zustersite Tempel der Toonkunst is De luitspeler van deze meester opgenomen.

Levend kunstwerk in onberispelijk maatpak

2011-07-26T07:39:00.000-07:00

De tv-zender Nederland 2 presenteert op dinsdagavond 26 juli een nieuwe aflevering van het Avro-programma Close up waarin het thema deze keer wordt gevormd door het befaamde kunstenaarsduo Gilbert & George (geboren 1943, respectievelijk 1942).
Sedert bijna een halve eeuw weten de beide heren internationaal de aandacht op zich te vestigen met hun als live performances gekwalificeerde voorstellingen met fotomontages die als glas-in-lood uitingen overkomen, en daarnaast met videokunst.
De twee heren beschouwen hun dagelijks leven als een volkomen geïntegreerd bestanddeel van de kunst die zij maken. Het nadrukkelijke tegendeel is het geval: al 'heel lang' vormen ze een kunstwerk, beiden gekleed in een onberispelijk maatpak.
Deze aflevering van Close up begint volgens schema om 23:15 uur en loopt door tot in de nacht op woensdag 27 juli tot 00:58 uur.

Op zoek naar locaties van (de) Impressionisten

2011-07-23T05:00:00.001-07:00

Kunstkenner Waldemar Janusczak

BBC Two-tv heeft op zaterdag 23 juli weer een documentaire uit de reeks Impressionists: Painting and Revolution. Kunstkenner Waldemar Januszcak onderzoekt werk van de Impressionisten. In de aflevering in kwestie, The great outdoors, laat hij zien welke de resultaten zijn die hij heeft meegebracht van zijn zoektocht naar de bekendste locaties van (de) schilders, die behoorden tot de relatief grote groepering van schilders die bekendheid heeft verworven onder de naam Impressionisten.
De uitzending is te zien op genoemd tv-kanaal tussen 21:00 uur en 22:00 uur onze tijd.

Portretschilder van naakt, Lucian Freud, overleden

2011-07-22T07:20:00.000-07:00

Lucian Freud.

In 2008 werd drieëntwintig miljoen euro betaald voor een schilderij van Lucian Freud (geboren op 8 december 1922, kleinzoon van Sigmund Freud); dat was een recordbedrag voor een werk van een nog levende schilder. Op 20 juli is de man in Londen overleden.
Freud geboot vooral bekendheid in verband met de realistische uitbeelding van naakte lichamen; de doeken kregen daardoor het odium van verregaand realistische portretten. Soms werden de woorden meest meedogenloos in verband met zijn kunstenaarschap gebruikt.
De eerste overzichtstentoonstelling van Lucian Freud in Nederland werd door het Haags Gemeentemuseum georganiseerd in 2008.
Twee jaar, tot en met half juli, volgde een expositie in het Parijse Centre Pompidou. Verzamelaars zijn dol op het werk van deze uitzonderlijke kunstenaar; critici slaan het hoog aan en bezoekers van tentoonstellingen met zijn doeken raken eveneens in vervoering.

Op zoek naar de surrealiste Leonora Carrington

2011-07-18T16:06:00.001-07:00

Op 25 mei 2011 overleed, ten gevolge van een longontsteking, in Mexico City, op 94-jarige leeftijd, de van oorsprong Engelse surrealistische schilderes Leonora Carrington, die op 6 april 1917 in Clayton-le-Woods werd geboren.
Een verre nicht van haar Joanne Moorhead, verdiept zich in het leven van de kunstenares in kwestie en vertelt daarover in het BBC Radio 3-programma Looking for Leonora, dat op dinsdag 19 juli, 's avonds tussen 22:15 uur en 23:00 uur onze tijd zal worden uitgezonden.
Ze was nog maar negentien jaar toen ze, gedurende de in Londen gehouden International Surrealist Exhibition, in contact kwam met de in 1891 geboren Duitse surrealist Max Ernst.
Samen gingen ze er vandoor en belandden ze in Parijs waarna Max Ernst zich van zijn echtgenote liet scheiden. Ze vestigden zich in 1938 in het zuiden van Frankrijk, in de Ardèche.
Toen twee jaar later de Tweede Wereldoorlog een feit was geworden, werden ze allebei gearresteerd als 'ongewenste vreemdelingen'. Het was te danken aan de Franse dichter Paul Éluard en aan Amerikaanse bekenden van Max Ernst, onder wie de journalist Varian Fry, dat ze enkele weken na hun arrestatie weer werden vrijgelaten.
Max Ernst stierf op 1 april 1976; Leonora Carrington overleefde hem drieënhalf decennium.

BBC Four: British masters in drie afleveringen

2011-07-11T01:25:00.001-07:00

Peter Blake wirdt geïnterviewd door Mark Lawson op BBC Four-tv

BBC Four-tv start op maandag 11 juli, om 22:00 uur onze tijd, met de eerste aflevering van een driedelige reeks documentaires met de titel British masters, over de twintigste eeuwse kunst in Groot-Brittannië.
James Fox presenteert de eerste aflevering, getiteld We are making a new world. Deze bijdrage wordt de komende dagen nog driemaal herhaald. Direct in de nacht op dinsdag 12 juli, eerst om 01:00 uur onze tijd, en dan nog eens om 03:00 uur. En in de nacht van donderdag 14 juli op vrijdag 15 juli kunt u dezelfde aflevering nog eens tussen 00:00 uur en 01:00 uur onze tijd bekijken op dezelfde zender.

Nog twee uur het thema kunst.
Direct na deze bijdrage volgt om 23:00 uur dezelfde avond een interview met de Britse kunstenaar Peter Blake. Het onderhoud geschiedt met de bekende criticus Marc Lawson; ook deze bijdrage duurt al met al een uur.
Als het in onze contreien reeds middernacht is, gaat deze BBC-zender nog een uur door met The madness of Peter Howson, een portret van de kunstenaar in kwestie.

Reportage over verborgen schilderijen op BBC One

2011-06-25T21:58:00.000-07:00

Op de Britse cultuurzender BBC One wordt op zondag 26 juni een aflevering uitgezonden van een reportageserie over over de schatten die in diverse musea en galerieën zijn opgeslagen"dat wil zeggen dat ze nog nooit aan de bezoekers van die instanties zijn getoond. De aflevering van Hidden paintings van zondag 26 juni, wordt tussen 23:25 uur en 23:55 uur gepresenteerd.
Weliswaar wordt er vooraf niet bij verteld of het om uitsluitend stukken in Britse musea gaat. Maar we mogen er van uitgaan dat dit in tal van instellingen, verspreid over de aardbol, zo toegaat.

Nieuw BBC-programma Fake or Fortune start heden

2011-06-19T06:35:00.000-07:00

In de zomerpauze van BBC's televiziezender One worden er geen afleveringen ─ in ieder geval geen nieuwe ─ van het onnavolgbare programma Antiques Roadshow gepresenteerd. Elke poging binnen het Verenigd Koninkrijk en in alle landen daarbuiten waar dat is geprobeerd, is het gelukt dit programma te evenaren, dus al helemaal niet te overtreffen. Wel moet daaraan worden toegevoegd dat de verantwoordelijken niet altijd in geslaagd zijn in hun keuze van presentatoren. Dat geldt, helaas, ook voor de laatste presentatrice, Fiona Bruce, een tenenkrommende en zenuwslopende, want slecht articulerende ─ en daardoor elk vooroordeel omtrent Britse tv-presentatoren bevestigende ─ Fiona Bruce (geboren 1964), die ook nog eens door haar mimiek de indruk van een zeer zuur-zoete theetante maakt. Pogingen haar aandachtig te volgen gedurende slechts twee minuten betekenen een onaanvaardbaar hoog energieverlies.

De Franse impressionist
Claude Monet (1840-1926)

En uitgerekend die, zonder enige twijfeld zeer populaire, juffrouw presenteert ─ doch gelukkig niet in haar eentje, maar samen met de als kunstexpert geboekstaafde Philip Mould ─ het nieuwe kunstprogramma dat BBC One op zondag 19 juni voor het eerst presenteert, tussen 20:00 uur en 21:00 uur onze tijd: Fake or Fortune. Daarin doen die twee onderzoek naar echte, respectievelijk vermeende, mysteries omtrent bepaalde schilderijen. In deze eerste aflevering, getiteld Monet, mensen de beide presentatoren dat ze een tot dusver onbekend schilderij van Claude Monet (1840-1926) hebben ontdekt. Aanvankelijk zijn ze blijven zitten met de vraag wat ze precies moeten ondernemen om de kunstkenners van hun idee te (kunnen) overtuigen.

De wereld van Anish Kapoor op Arte-tv

2011-06-06T01:11:00.000-07:00

Anish Kapoor in 2008

Anish Kapoor, geboren in 1954 te Bombay, is een uitzonderlijk kunstenaar, omdat hij probeert het onmogelijke in beelden te vatten, hetgeen niet alleen een artistieke uitdaging betekent, maar tegelijkertijd een technische. Dat wordt voor iedereen duidelijk die met diens uiterst omvangrijke sculpturen en andersoortige stukken wordt geconfronteerd.
Zo heeft hij een monumentaal, opblaasbaar werk ontworpen dat voor de Monumenta 2011 te Parijs werd geconstrueerd, en aldaar te zien is in het Grand Palais.
Een documentaire over deze kunstenaar is te zien op Arte-tv, op maandag 6 juni, tussen 23:00 uur en 23:55 uur. De film, een productie van Arte France uit 2011 van Heinz Peter Schwerfel, wordt slechts eenmaal uitgezonden.

BBC Four: De berg die geschilderd moest worden

2011-05-19T02:16:00.001-07:00

Voorplat van het boek en van de cassette
voor de biografie over Augustus John
door Michael Holroyd, uitgegeven in
een aangepaste versie in 1976.

De Britse televisiezender BBC Four stelt de kijkers op dinsdag 24 mei in de gelegenheid een documentaire over twee Britse schilders, die een tijd hebben samengewerkt in een bepaald project, dat in de film aan de orde komt.
Het gaat daarbij om Augustus John (1878-1961) en James Dickson Innes (1887-1914). Beiden zijn in 1911 verhuisd naar Noord-Wales om daar te kunnen schilderen in de stijl van Henri Matisse (1869-1954). Dat gebeurde in de periode 1911-1912 in Arenig Fawr om aldaar een berg te schilderen, vandaar de titel The Mountain that had to be painted. Augustus John slaagde erin de collega, die hij sedert 1907 al beter kende, voor dat 'project' tot een min of meer nomadisch leven te 'bekeren. Deze film wordt uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:00 uur onze tijd.
Van die beiden is Augustus John ongetwijfeld internationaal de beroemdste. Dickson Innes, die geboren werd in Zuid-Wales, maakte voornamelijk aquarellen en olieverfschilderijen. Het werk dat in de genoemde periode onder meer tot stand gekomen is, en de titel draagt Arenig, North Wales, is gereedgekomen in 1913; het bevindt zich in de Tate Gallery. In zijn oeuvre komen veel bergen, maar af en toe schilderde hij ook figuratief.
Augustus John gold korte tijd, evenals Dickson Innes, in ongeveer dezelfde periode als zijn samenwerking met deze collega viel, als vooraanstaand post-impressionismt in Groot-Brittannië. Vooral de naam van Augustus John werd bewonderend in verband gebracht met Matisse en Paul Gauguin (1848-1903).

De affaire Gustav Klimt in Arte-documentaire

2011-05-16T05:27:00.001-07:00

Gustav Klimt in 1913, door
Egon Schiele (1890-1918)

Nalatenschap
Eén van de dingen die over de Oostenrijkse schilder, beeldhouwer en zonderling Gustav Klimt (1862-1918) bekend zijn, is dat tal van zijn doeken in verband worden gebracht met de muziek van Gustav Mahler [1], die twee jaar vóór hem werd geboren en zeven jaar eerder is overleden dan de beeldend kunstenaar. Vooral in de bloeitijd van het fenomeen grammofoonplaat, en met name vanaf het midden van de jaren vijftig zijn er tal van Mahler-uitgaven verschenen met op de hoes een daarbij passende afbeelding uit het oeuvre van Gustav Klimt.
De man is onderwerp van aandacht in de documentaire Die Affäre Klimt, welke op maandag 16 mei, zal worden uitgezonden door Arte-televisie: kort vóór middernacht, om 23:50 uur begint deze en om 01:20 uur in de nacht op dinsdag 17 mei eindigt de film.
De documentaire, die werd in 2006 gedraaid door Jane Chablani voor de regionale Duitse televisiezender Bayerische Rundfunk, behandelt de strijd die wordt gevoerd over de nalatenschap van deze beeldend kunstenaar uit de tijd van de (Oostenrijkse) art nouveau.
De film zal via dezelfde zender worden herhaald op maandag 30 mei, 's ochtends vanaf 10:15 uur.
__________
[1] In verband met de honderdste sterfdag, deze week op 18 mei, worden er dagen achtereen tal van radio- en tv-uitzendingen gewijd aan deze componist, zijn muziek en zijn persoonlijkheid. Daarover kunt u twee uitgebreide artikelen raadplegen op de bevriende site All art is quite useless van Rond 1900.nl. Het eerste is verschenen op zaterdag 14 mei; het tweede zal op dinsdag 17 mei op diezelfde site worden gepubliceerd.

Duivels sarden hem: de kunstenaar James Ensor

2011-03-08T10:38:00.000-08:00

James Ensor, buste te
Oostende, door Edmond
de Valériola (1877-1956).

In het drama Minetti (1977) van de in Heerlen geboren Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard (1931-1989), is de hoofdrol weggelegd voor de toen reeds klassieke acteur Bernhard Minetti (1905-1998). In zijn tekst komt de naam James Ensor (1860-1949) enige malen voor, onder meer als de protagonist in een hotel in Oostende zit te wachten op iets dat niet zal komen: een soort Godot, zeg maar. "Minetti, der sich der klassischen Literatur verweigert hat, außer dem Lear, den ich gespielt habe in der Maske von Ensor....."
Die Vlaamse kunstenaar is thema van het Avro-programma Close up dat op dinsdag 8 maart, via Nederland 2, tussen 23:00 uur en 23:55 uur, in de aflevering James Ensor: Duivels die mij sarren. Deze kunstenaar heeft het nogal moeilijk gehad met het feit dat hij — al dan niet terecht — door kritiek èn publiek werd afgewezen. Dat heeft ertoe geleid dat hij is gaan schilderen in een stijl welke voor die periode volstrekt ongebruikelijk was. De keuze van zijn thema's verraadt dat hij niet bepaald sympathiek stond tegenover alles wat niet binnen zijn kader hoorde. Hoewel het geen wet van Meden en Perzen is dat zoiets gebeurt, heeft juist dat werk James Ensor roem gebracht.
Een herhaling, nog deze week, zal worden vertoond door het digitale televisiekanaal Holland Doc 24, op woensdag 9 maart, tussen 23:04 uur en middernacht.

Auguste Renoir dinsdag in Close up op Nederland 2

2011-02-21T09:41:00.000-08:00

Auguste Rodin: Zelfportret uit 1879.

Zelfreflectie
De impressionist Auguste Renoir (1841-1919) heeft in diverse geledingen van de samenleving in de tweede helft van de negentiende eeuw goed om zich heen gekeken en wat hem uit al de impressies welke hem zeer hebben getroffen, heeft hij de elementen via verftubes, uitgeknepen op het palet en werkend aan zijn ezel, penselen voor hem laten werken.
Van de vele thema's die hem in de loop van zijn leven hebben beziggehouden, behoren diverse tot de wereld van de kunsten: musicerende vrouwen, theaterbezoek, mensen van de straat, portretten van bekenden en al wat dies meer zij.
Renoir is echter niet blijven steken in het impressionisme, ook al wordt zijn naam nu nog, bijna negen decennia na zijn verscheiden, in eerste instantie met die stroming in verband gebracht.Op hogere leeftijd is hij in de schoot van grote voorgangers teruggekeerd: Titiaan (1487-1576), Peter Paul Rubens (1577-1640) en Diego Velasquez (1599-1660).
Feiten en meningen dienaangaande komen aan bod in een aflevering van Avro's televisieprogramma Close up, getiteld Renoir: het impressionisme voorbij. De film in kwestie zal worden uitgezonden via Nederland 2, tussen 23:00 uur en 23:55 uur.
Op enkele van de aan ons gelieerde sites vindt u andere afbeeldingen van Auguste Renoir.
Voor een later zelfportret zij hier verwezen naar onze zustersite Rond beeldende kunsten. Twee uitingen van musicerende vrouwen met hun instrument kunt u vinden op respectievelijk de site Tempel der Toonkunst, een vrouw met haar gitaar, en op de site Muziek en mensen, een dame met haar piano.

Jolanda Meesters in Groningen: Nijlpaarden

2011-02-19T15:15:00.000-08:00

Eerder deze week heb ik op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving gewezen op de expositie- annex Doe Mee-dagen in het voormalige wijkcentrum Trefkoel in de stad Groningen. Aangezien we in onze bijdrage van 12 november 2010 reeds aandacht hebben besteed aan de vier vaste deelnemers in de Kunstenaarsgroep Zonneschijn, willen we in enkele bijdragen — hier en op gelieerde sites — de focus richten op de gastexposanten.

Jolanda Meesters: Nijlpaarden; formaat 100 x 130 cm.

Eén van de drie beeldend kunstenaars die als zodanig exposeert, is Jolanda Meesters, bij ons bekend als degene die zeer door het fenomeen hond wordt geïnspireerd, niet in de laatste plaats door haar eigen hond Timo, die met behulp van tal van verschillende technieken voor het nageslacht is bewaard. Naast de voordeur van haar woonhuis is Timo in mozaïek vereeuwigd; andere projecten, onder meer in het kader van glazenierskunst, zullen nog volgen.
Benevens de stukken met honden heeft Jolanda Meesters ook een reeks abstracte schilderijen tentoongesteld, die in een groep bijeen hangen. Naast deze hangen nog twee grotere werken: Droomreis en Nijlpaarden. Dat laatste schilderij valt in de categorie realistische stukken. We stellen het hierbij aan u voor.

Jolanda Meesters: oudste
zoon Jos. Afm. 30 x 40 cm.

Jolanda Meesters is een der relatief vele beeldend kunstenaars die in De Paddepoel, de grootste wijk van de stad Groningen, wonen en werken. Na een opleiding aan Academie Minerva werkt ze sedert enige jaren uitsluitend in die functie, echter niet alleen maar uitvoerend; ze geeft ook cursussen, en ze realiseert werk in opdracht. Haar onderwerpen lopen nogal uiteen: van de zee, via katten en andere dieren, en fantasiestukken tot en met bloemen en mensen, zoals haar oudste zoon Jos. Die jonge man, alsmede enkele van de door Jolanda Meesters vereeuwigde viervoeters kennen wij persoonlijk.
__________
Een sfeerimpressie door middel van foto's, hedenmiddag genomen door Feiko van der Veen in de ruimte van de Kunstenaarsgroep — de voormalige kerk De Garf naast het Atelier van Salustiano Martha —, kunt u oproepen door hier te klikken.

Sip Hofstede in Galerie Het Raadhuis te Eenrum

2011-01-24T06:55:00.001-08:00

Hierboven ziet u de kunstzinnige weergave van het Haventje van Noordpolderzijl. Klein maar fijn, evenals het dorp zelf, en via oog en belevingswereld omgezet in passende kleuren door beeldend kunstenaar Sip Hofstede, die met dit stuk en andere schilderijen, onder meer een stationsperron met een binnenkomende en een uitrijdende trein een eenmansexpositie vult in Galerie Het Raadhuis te Eenrum.
Bij een raadhuis hoort in principe een burgemeester, en doordat iedereen begrijpt dat een dergelijke hoogwaardigheidsbekleder nu eenmaal geen zesendertig uur per etmaal in een raadhuis aanwezig kan zijn, in welk raadhuis dan ook, is het wellicht toch verrassend te noemen dat er, speciaal ter gelegenheid van de opening van deze expositie, een burgemeester uit Stad komt aan gereisd. Niet om de zeggenschap over die provincieplaats (mede) over te nemen, doch om een zegje te doen ter introductie van het tentoongestelde werk van Sip Hofstede. Zoiets heeft hij — Peter Rehwinkel — kort voor de jaarwisseling ook nog gedaan in Galerie MooiMan in zijn eigen stad. Het directe contact met de veelkleurigheid van al die kunstwerken in kwestie zou zonder twijfel enige invloed ten faveure kunnen uitoefenen op het ambt dat de rechtsgeleerde behoorlijk in beslag neemt, en daarmede snijden we een functie van de kunst aan die we niet hoog genoeg kunnen waarderen, al helemaal als die kunst zo direct aanspreekt als die welke men vanaf zaterdag 29 december, na 16:00 uur tot en met 3 april zal kunnen bezichtigen.
__________
Op onze moedersite Cultuurtempel is eveneens een stukje opgenomen over deze tentoonstelling in Eenrum; daarin kunt u Sip Hofstede's impressie van de stad-Groninger Noorderhaven Noordzijde zien.

Een Shakespeare-tekening van Arthur Rackham

2011-01-16T09:24:00.001-08:00

De vermaarde schilder, tekenaar en illustrator van veel boeken, Arthur Rackham (1867-1939) heeft in 1899 elf tekeningen gemaakt voor het in 1807 verschenen boek van Mary and Charles Lamb: Tales from Shakespeare, een boek dat tot op de huidige dag nog steeds opnieuw wordt uitgegeven. Het is in principe bedoeld voor de jeugd, om deze vertrouwd te maken met de stukken van de bard van Stratford-upon-Avon.

Drie televisieprogramma's over Johannes Vermeer

2011-01-04T08:49:00.000-08:00

Handtekening van Vermeer

Documentaire
In de aflevering van het programma Secret lives of the artists dat door BBC Four op dinsdag 4 januari tussen 21:00uur en 22:00 uur zal worden uitgezonden, wordt deze keer het zogeheten geheime leven van de wereldvermaarde Nederlandse schilder Johannes Vermeer (1632-1675) onder de loep genomen in de documentair getinte film The madness of Vermeer.

Speelfilm
In aansluiting op bovenvermelde documentaire wordt op dezelfde zender de speelfilm Girl with a pearl earring vertoond, een kostuumdrama van Peter Webber (geb. 1968), dat als VS-Brits-Luxemburgse coproductie in 2003 werd gerealiseerd. De rolprent is gebaseerd op het boek van Tracy Chevalier over het meisje dat model heeft gestaan voor het schilderij van Vermeer dat in de jaren 1665-1667 is gecreëerd. Deze rolprent is de bekendste van de regisseur in kwestie.

Johannes Vermeer:Meisje met
paarlen oorbel. 44,5 x 39 cm;
ontstaan in de jareen 1665-67.
Mauritshuis, Den Haag.

In die film — welke te zien is tussen 23;00 uur op dinsdagavond en 00:35 uur in de nacht op woensdag 5 januari — spelen Colin Firth, Scarlett Johansson en Tom Wilkinson.

Close up
Op woensdag 5 januari is op het digitale televisiekanaal Cultura 24 weer een aflevering te zien van het eerder op één der gewone Nederlandse tv-zenders uitgezonden programma Close up te zien Vensters op Vermeer — 10 korte verhalen. Daarin komt een reeks kunstenaars uit onze tijd aan het woord: fotografen, schilders en culturele oplinieleiders, die samen zullen ontrafelen wat de uitzonderlijke en vooral mysterieuze invloed van Johannes Vermeer in onze tijd is.

Polaroid binnen de beeldende kunsten

2010-12-21T03:49:00.000-08:00

De Amerikaanse fotograaf
Ansel Adams. Foto van
J. Malcom Greany ca. 1950.

Donderdag 23 december biedt Arte-televisie vanaf 23:15 uur tot direct na middernacht, om 00:05 uur op dan alweer vrijdag 24 december, een documentaire getiteld Polaroid — Magische Momente, over niet alleen de techniek van die benodigd is om een polaroid-camera te laten functioneren volgens de daarvoor geldende regelen der kunst, maar daarnaast confronteert die documentaire de kijkers met de geschiedenis van het fenomeen in het kader van de beeldende kunsten.
Binnen dat verloop van de ontwikkeling van Polaroid komen de makers van film opdraven met de veelbesproken New Yorkse kunstenaar Andy Warhol (1928-1987) en Ansel Adams (1902-1984).

Parsifal-karikatuur met Alban Berg als pianist

2010-12-16T23:05:00.000-08:00

Nadat de componist Alban Berg in 1909 was teruggekeerd van zijn pelgrimstocht naar het Wagner-Walhalla in Bayreuth voor het bijwonen van een opvoering van het muziekdrama Parsifal uit 1882 van Richard Wagner (1813-1883), heeft de als van hoge kwaliteit bekendstaande tekenares Elk Miethke-Juttenegg — wederhelft van de eigenaar van de Wiener Kunstgalerie — twee essentiële aspecten van de muzikale ontwikkeling van de componist in een grandioze karikatuur vereeuwigd.
Daarin zien we dat Alban Berg aan de piano zit en een gedeelte speelt van het piano-uittreksel van Wagners Parsifal. Op de vloer, rechts van de pianist, ligt een boek vol muziekstukken met het opschrift Schönberg. In die periode was de compositorische ontwikkeling van Alban Berg, als student van Arnold Schönberg, in een geprononceerd positief stadium gekomen.
In de linkerhand houdt Alban Berg een dirigeerstok.

Grote zilveren foto's blijken een gouden greep

2010-12-13T05:19:00.001-08:00

Foto's op aluminium
Zondag 12 december opende de burgemeester van Groningen, Peter Rehwinkel, de vijfentwintigste tentoonstelling tijdens het vierjarig bestaan van de in de noordelijke metropool gevestigde mannegalerie met herenkunst die in eerste instantie bedoeld lijkt voor degenen die 'van de herenliefde' zijn of dit fenomeen een warm of zelfs heet hart toedragen doch daar in d eigen beleving net niet voldoende aan toe zijn gekomen om zich daar ook, zij het slechts als gast, thuis te voelen. Vrouwen, die de tentoonstellingen van MooiMan bezoeken — of de beurzen, waarop deze galerie zich manifesteert — vertellen niet zelden dat manlief wel buiten bleef wachten omdat ze zich niet wilden vertonen. Men kon eens iets over hen gaan denken.

(On)bewuste Angsten
Tja, en precies daar zit de crux, want in eerste instantie denken dergelijke mannen iets over zichzelf, doordat zij in hun (pre)puberale fase met angst voor het eigen geslacht (lees: mannen) aan de ene kant en het verlangen naar zulke intimiteit anderzijds. Daarmee hebben ze een eigen normale ontwikkeling al geruime tijd in de weg gestaan. En voor al degenen die nog steeds achter de horizon leven, zij er hier met nadruk aan toegevoegd dat een normale ontwikkeling als uitkomst kan hebben: een heteroseksuele voorkeur, een homoseksuele of een biseksuele, waarbij die laatste vorm dikwijls de enige keuze is die mensen hebben, aangezien de beide andere vooral genetisch worden bepaald, ongeacht de al dan niet bestaande aanwezigheid van een Dubieuze Plaatsbekleder op de Zetel van Petrus in een enclave binnen de Italiaanse hoofdstad. Al degenen die door dergelijke, onderdrukte dan wel totaal verdrongen angsten worden gekweld, zij geadviseerd zich snel verder te ontwikkelen aangezien hun energie beter kan worden gebruikt, niet alleen door (en derhalve voor) henzelf, maar tevens ten faveure van de directe omgeving en de indirecte, dat wil zeggen: de maatschappij als geheel.

Een nieuwe wereld gaat open
Dan blijkt de drempel, voor het bezoeken van een expositie als de huidige — tot en met 30 januari 2011 — in Galerie MooiMan, als sneeuw voor de zon te zijn verdwenen en is de weg vrij om een eigen oordeel te vellen over zulke kunst als die van Benno Thoma — in de vorm van 25 grote foto's, aangebracht op aluminum, die meteen de titel ZILVER verklaart en kunnen al die (dan voormalige) angsthazen zien dat de werkelijkheid van deze mannenkunst een veel diepgaander indruk zal maken dan de afbeeldingen — op de site van MooiMan en in de bijdragen op deze sites en enige aan haar gelieerde — die in de elektronische presentatie de schittering niet voldoende kunnen overbrengen. De Heren MooiMan hebben met deze serie zilveren foto's een gouden greep gedaan.

Nog altijd te weinig vrouwen
Naast deze mededelingen-met-onderwijzersvingertje aan het adres van zo vele —weliswaar meerderjarige, doch onvolwassen gebleven — mannen, zij daar ook nog een verzoek aan de andere kunne toegevoegd: Komt, vrouwen, dames en meisjeswezens, en vertoon u zelf, ter meerdere glorie van de mannenkunst en de herenliefde; uzelf zult daar, eventueel in verschillende verschijningsvormen, de vruchten van kunnen plukken. Anders gezegd: er komen, in ieder geval voor mijn beleving, nog steeds te weinig vrouwen naar de tentoonstellingen in MooiMan.
__________
Afbeeldingen: Twee voorbeelden Wet 21 en Wet 23 uit de collectie ZILVER, op het formaat 150 x 100 centimeter, te bezichtigen bij Galerie MooiMan. Van dit formaat hangen er vijftien, van de vierkante, 150 x 150 centimeter, hangen tien, die eveneens van de benaming Wet en een nummer zijn voorzien.
__________
NB: Meer over de bijdragen van Keith King tijdens dezelfde dubbel-expo volgt weldra, in een extra artikel op deze site.
Zie tevens onze bijdragen op onze zustersites:
Cultuur in Groningen en omgeving
alsmede op de andere BK-site die in onze handen is:
Rond beeldende kunsten
en ten slotte op onze Duitstalige zustersite
Kulturtempel 2

Caravaggio en het grote raadsel van de dood

2010-12-04T09:27:00.001-08:00

Vooraanstaande barokmeester

Ooit heeft Michelangelo Merisi da Carravaggio — één der meest vooraanstaande grootmeester van de beginnende Barok binnen de schilderkunst, geboren in 1571 te Caravaggio bij Bergamo in Italië — zijn eigen dood geschilderd. Hoewel zijn leven vier eeuwen geleden te Porto Ercole — in 1610 [1] — eindigde, blijkt dat de omstandigheden waaronder dat is gebeurd, tot op de huidige dag raadselachtig zijn gebleven. Misschien wel als gevolg van één of andere wraakactie, want de man had met zijn opvliegend karakter — waarmee hij zelfs voor moord niet terugdeinsde — wel wat vijanden gemaakt.
De invloed van deze opmerkelijke meester van het penseel werkte al snel door tot over de grenzen van zijn geboorteland, onder meer tot in de Nederlanden, waar Rembrandt van Rijn (1606, 0f 1607,-1669) daarmee heeft kennisgemaakt, alsmede tot in Spanje waar hetzelfde geldt voor Diego Velasquez (1599-1660).

De documentaire
Arte-televisie presenteert in de nacht van zondag 5 december op maandag 6 december — tussen 01:00 uur en 01:25 uur — de documentaire Caravaggio und der Tod van Stefanie Appel, dit jaar gerealiseerd voor de Hessische Rundfunk. Het beeldformaat 16:9 en sterefonisch geluid zijn derhalve inmiddels een vanzelfsprekendheid.
Deze relatief korte, doch zonder twijfel zeer kleurrijke film zal worden herhaald op zaterdag 11 december, 's middags vanaf 14:00 uur.
__________
[1] Sommige, ooit vooraanstaande, lexica melden 1609 als sterfjaar.

Ai Weiwei in BBC-Imagine. . .-documentaire

2010-11-16T02:42:00.001-08:00

Op dinsdag 16november presenteert BBC One-tv gedurende het laatste uur van de dag — en dus een uur later in ons gebied — van 23:35 uur tot 00:30 uur onze tijd — een aflevering van het programma Imagine . . ., waarin de documentaire zal worden vertoond Ai Weiwei . . . without fear or favour, over de politiek nadrukkelijk geëngageerde Chinese kunstenaar Ai Weiwei, die in het Westen niet alleen naam heeft gemaakt als kunstenaar, maar tevens als een geprofileerd-vooruistrevende vertegenwoordiger van de Chinese alternatieve scene. Twee jaar geleden maakte werk van hem deel uit van de expositie GO CHINA in het Groninger Museum. Het meest recente werk van Ai Weiwei — Turbine Hall — is thans te zien in de Tate Modern te Londen.
Presentator van de BBC-documentaire, Alan Yentob, werpt de vraag op hoe het Ai Weiwei lukt om zich binnen het kader van een totalitaire staat als China daadwerkelijk in te zetten voor artistieke vrijheid. Juist dat aspect van de documentaire is inmiddels achterhaald. Goed een week geleden werden tal van Chinese kunstenaars gearresteerd en afgevoerd, anderen — onder wie Ai Weiwei — werden onder huisarrest gesteld. Kort daarop werd zijn atelier geheel ontmanteld.
Die oer-domme Chinese leiding heeft nog steeds niet begrepen — evenmin als de nieuwe Nederlandse regering, zij het daar ietwat genuanceerder, doch bijna net zo destructief — dat een maatschappij zoveel leefbaarder en kleurrijker wordt door middel van kunsten die in vrijheid en onafhankelijkheid ontstaan.

Driedaagse groepsexpositie in Groninger galerie

2010-11-12T05:13:00.001-08:00

Salustiano Martha werkt
aan een van zijn beelden.

Vijf vrouwen exposeren
"Eenheid in verscheidenheid", staat in duidelijke gele letters op de rand van de bar voorin de voormalige kerk De Garf in de Groningse wijk De Paddepoel, ooit onderdeel van het eertijdse centrum voor de noordelijke stadswijken: Trefkoel. Reeds enige jaren doet de ruimte dienst als atelier en expositieruimte voor kunstenaars, tegenwoordig vooral voor hen die zijn verbonden aan het naastgelegen atelier van Salustiano Martha, zoals de Kunstenaarsgroep Zonneschijn die in genoemde ruimte een onderkomen heeft gevonden en bestaat uit vijf vrouwen die in verschillende disciplines van de kunsten werkzaam zijn, en wier artistieke uitingen gedurende drie dagen — vrijdag 12 tot en met zondag 14 november — te bezichtigen zijn. De ruim voorziene tentoonstelling herbergt kleine en grote schilderijen, ingetogen werk en uitbundige stukken van acrylverf of olieverf, dan wel stenen beelden.
Van twee van hen kunt u afbeeldingen vinden in een artikel van heden op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving.

Lijfspreuken van de organisator
Die bovengenoemde tekst is één van de vele lijfspreuken, die deze kunstenaar op diverse plekken in zijn atelier heeft aangebracht, en die alle in de richting van steun, hulp en samenwerken wijzen. Zij geven uitdrukking aan de wensen en verlangens die bij deze kunstenaar leven en die hem leiden. Al die spreuken zijn 'afgedrukt' in geel op een donkerbruine ondergrond: de twee basiskleuren binnen het ruime kader waarin de artistieke werkzaamheid van Salustiano Martha zich afspeelt. Ook het centrale gedeelte van de vloer van De Garf is eveneens in een combinatie geel/donkerbruin geschilderd, kleuren die we in de kunststukken van deze man ook zonder uitzondering terugvinden.

Dit is een van de stukken waarmee Lies Verdoold is vertegenwoordigd op de
driedaagse groepsexpositie van de vijf dames in de voormalige kerk De Garf,
allen verbonden aan Atelier Zonneschijn aan de Zonnelaan in Groningen.
Dit slavenhuisje op Curaçao behoorde toe aan de voorouders van Salustiano Martha.

Kleurrijk geheel
Letterlijk en figuurlijk is het een kleurrijk geheel geworden, alle stukken die van verschillende disciplines uit de wereld der beeldende kunsten bijeengebracht zijn. Naast de tafels met stenen kunstwerken van Tineke Matthijssen is een rek opgesteld met werk van haar cursisten die zeven lessen hebben gevolgd.
Aan de andere zijde van die tafels aan de westelijke wand van de ruimte bevindt zich een vitrinekast vol met handgemaakte, kleurrijke sieraden van glazenier/beeldend kunstenaar Ria van der Schaft. Froukje Kuiper had verbintenissen elders, en Rosita So was door ziekte verhinderd.

Egodocumenten in kleuren en in zwart-wit

2010-11-06T10:37:00.000-07:00

Albrecht Dürer omstreeks 1505.Zelfportret op ongeveer
33-jarige leeftijd, na een periode van ziekte.

In de nacht van zaterdag 6 op zondag 7 november vertoont de Britse televisiezender BBC Four de herhaling van een eerder deze week gepresenteerde aflevering in de documentaireserie Ego: the strange and wonderful world of self-portraits.
Daarin zal aandacht worden besteed aan het werk dat onder anderen de beeldende kunstenaars Albrecht Dürer (1471-1528), Rembrandt van Rijn (1606 [of 1607]-1669) en Andy Warhol (1928-1987) aan de wereld hebben nagelaten.

De Zwitserse kunstenaar Max Bill in Avro's Close up

2010-11-02T02:27:00.001-07:00

Het Avro-programma Close up, dat via Nederland 2 wordt uitgezonden, besteedt in de aflvering van dinsdag 2 november — tussen 23:00 uur en 23:55 uur — aandacht aan een volstrekt unieke figuur uit de wereld der beeldende kunsten en architectuur: de Zwtser Max Bill (1908-1994), die als belangrijkste kunstenaar van de twintgste eeuw in Zwitserland geldt. Daarnaast is gebleken dat hij de meest bekende sttudent is van de, over de gehele wereld vermaarde, Duitse kunstacademie Bauhaus.

Max Bill: Drei Bildsäulen. Ulm 1977.

In de documentaire Max Bill — het oog van de meester, van Erich Smid, wordt duidelijk hoe zeer de maatschappelijke betrokkenheid van de man in kwestie terug te vinden is in alle aspecten van zijn oeuvre, zowel als schilder en beeldhouwer, en tevens als architect.

Reflectie op een inmiddels geëindigde zomer

2010-10-26T05:48:00.000-07:00

Rutger Hiemstra: Graanved II. Formaat 40 x 60 cm; olieverf op paneel.
Te zien in de expositie Nazomeren in Galerie Ruigewaert te Niezijl;
tot en met 31 oktober.

Grand'Art op Arte-televisie (1): Lucian Freud

2010-10-17T13:12:00.000-07:00

Beeldend kunstenaar
Lucian Freud.

Van de vierdelige reeks documentaires Grand'Art die door Arte-televisie zal worden uitgezonden, kan men op zondag 17 oktober, vanaf 23:50 uur tot 00:20uur in de nacht op maandag 18 oktober, de eerste aflevering bekijken. De focus zal dan gericht zijn op de in 1922 geboren kunstenaar Lucian Freud, één van de kleinzonen van de grondlegger van de psychoanalyse Sigmund Freud (1856-1939).
Het bijzonder aan deze reeks is dat daarin eigenzinnig wordt omgesprongen met de beoogde terugblik op de beeldende kunst van de twintigste eeuw:er wordt geen chronologisch retrospectief geboden.

De kleur van het moment: Monet in Arte's Palettes

2010-10-03T02:13:00.001-07:00

Seerosen
Van de Franse programmareeks Palettes van Alain Jaubert, welke door de Frans-Duitse cultuurzender Arte wordt uitgezonden, worden in de aflevering van zondag 3 oktober de 54 zeerozen nader bekeken, die de Franse schilder Claude Monet (1840-1926) vanaf 1895 tot aan zijn heengaan aan het doek heeft toevertrouwd. Hij is één der meest vooraanstaande impressionisten. Achteraf, tot en met heden, meer dan acht decennia na zijn verscheiden, geldt dat nog steeds, of zelfs des te meer: hij de impressionistische visie op de natuur tot aan zijn overlijden trouw is gebleven.

Monet viel op dat punt dan ook nog meer op dan zijn vele collega's: hij schilderde gedurende de laatste halve eeuw van zijn aardse bestaan — tussen 1876 en 1926 — zijn onderwerp meerdere keren. Van lieverlee werden al die stukken steeds met een andere belichting gerealiseerd, als gevolg van de stand van de zon op het moment. Dat hemellichaam in perpetuum mobile, hetgeen gevolgen heeft gehad voor de reflecties op het water, hetgeen het sterkst tot uitdrukking kwam als die heldere ster niet achter de wolken schuilging.
De aflevering in kwestie stamt uit het jaar 1991 en is een bijdrage van Arte France. Deze wordt uitgezonden tussen 21:50 uur en 22:25 uur. Er staan vier herhalingen gepland: de eerste op woensdag 6 oktober om 16:10 uur, de tweede in de nacht van vrijdag 8 op zaterdag 9 oktober, vanaf 02:10 uur; de derde herhaling volgt op zaterdag 9 oktober in de middag vanaf 14:00 uur; de laatste herhaling is voorzien voor de nacht van donderdag 21 oktober op vrijdag de 22ste, vanaf 04:10 uur.
__________
Afbeelding: Claude Monet: zelfportret 1917, ca. 69 x 54 cm. Louvre, Parijs.

Een kleurige Rêverie van Edw. Cucuel, ca. 1920

2010-10-02T08:23:00.000-07:00

Een oude kunstkaart
Bij het doorvorsen van een deel mijner rijkelijk voorziene archieven, op zoek naar het één, doch daarbij geconfronteerd wordend met het ander — zoiets heet dan serendipiteit —, viel mij onder meer een stapeltje van de hieronder afgedrukte kunst-prentbriefkaart van ongeveer een eeuw geleden in handen. Zo'n vijftien stuks gelijke kaarten, afkomstig uit de nalatenschap van één van mijn vroegere uitgevers, die onder meer veel in restanten handelde. Deze kaarten zijn aan de onderzijde ietwat scheef afgesneden en wellicht daarom ooit in de ramsj beland. Maar dat euvel valt nog te verhelpen, al is er dan net niet meer sprake van het oorspronkelijke formaat, doch wijkt dit een onderaan de rechterzijde goede millimeter af. De afbeelding zal, na eventueel bijsnijden, overigens wel ongedeerd blijven.

In mijn pogingen om de jaartallen van kunstenaar Edw. Cucuel te achterhalen, ben ik niet geslaagd. Wel heb ik andere min of meer naakten en overig werk van die kunstenaar gevonden: stukken uit de periode van circa 1905 tot ongeveer 1920. Achterop de kaart staat, in twee regels:
Edw. Cucuel La Nu. Études artistiques II
Artistic Life Model Studies II

Aan de achterzijde van de kaart staat geheel links onderaab het nummer 466, rechtsonderaan is vermeld S. 49.
Deze zelfde afbeelding kwam ik ook tegen, met de beschrijving dat deze op 1 oktober een kleine vijfenzeventig Singapore Dollars heeft opgeleverd, hetgeen zo'n vijftig US-dollars is en derhalve een zevenendertig euro.
Opvallend was dat tot in detail, qua formaat en tekst naast de afbeelding, alles overeenkwam, maar de kleurstelling afweek: de afbeelding op de verkoopsite in kwestie was veel lichter. Ook het onbedrukte gedeelte naast de afbeelding was veel witter. De in de 'verkoopbeschrijving' genoemde uitgever is eveneens dezelfde als die van de kaarten, die ik nog beschikbaar heb: O.G.Z.-L. Een jaartal wordt niet vermeld.

Het complete verhaal van Paul Gaguin op BBC 4-tv

2010-09-25T16:25:00.001-07:00

Maandag 27 september presenteert BBC Four-television — tussen 22:00 uur en middernacht, onze tijd — een documentaire met de titel Gauguin: The Full Story, over één van de beroemdste en niet zelden omstreden Franse schilders: bijzondere persoonlijkheid genaamd Paul Gauguin (1848-1903).
Om het verhaal binnen die twee uur durende documentaire film over die kunstenaar zo compleet mogelijk te maken, volgt direct in aansluiting — vanaf middernacht tot 01:05 uur — de film The Savage: Paul Gauguin and the construction of paradise in het programma Omnibus.
__________
Afbeelding: Paul Gauguin: De maan en de aarde, 1893.

Max Liebermanns portret van doctor Sauerbruch

2010-09-19T13:42:00.001-07:00

In ons artikel van zaterdag 18 september over de geschiedenis van de grootste universitaire kliniek in Europa — de Charité in Berlijn — laten we de naam en een daarbij behorende foto van Ferdinand Sauerbruch (1875-1951) voorbijkomen. Hij was, zoals we daarin reeds vermeldden, één van de belangrijkste chirurgen in de eerste helft van de twintigste eeuw.
Zoals zoveel vooraanstaande grootheden binnen een bepaalde structuur — en als het even meezit in tal van aspecten van de cultuur — heeft ook doctor Sauerbruch zijn autobiografie geschreven, die door menig kritische beschouwer bepaald niet als zodanig wordt gewaardeerd.
Het boek draagt de titel Das war mein Leben; het is voor het eerst verschenen in 1950, en het werd vier jaar later in de Bondsrepubliek Duitsland verfilmd met Ewald Balser (1898-1978) in de rol van de dokter.
Achterin dat boek bevindt zich een fotokatern en van de daarin opgenomen afbeeldingen is er één paginagrote foto die voor ons in deze context van groot belang is: de toen 85-jarige Max Liebermann zit op een stoel met de rug naar het door hem geschilderde portret van Ferdinand Sauerbruch uit1932.

Een eerdere uiting van Sailors delight uit 1930

2010-09-08T10:31:00.000-07:00

Gevonden zonder te zoeken

Onder verwijzing naar het artikel over de expositie getiteld Sailors delight in de stad-Groninger galerie MooiMan, zoals die werd gehouden van 16 augustus tot en met 27 september 2009 — voorafgegaan door het lezen van 'stukken Reve' bij monde van Henk van Ulsen (1927-2009) — confronteer ik u hier met een tekening, die ik onmiddellijk associeerde met dat fenomeen, en vertel ik hoe ik die uiting van Amerikaanse kunst tegenkwam.

Op zondag 5 september was er, zoals gebruikelijk in die periode van het jaar, een boeken- en kunstmarkt in mijn woonplaats, ter gelegenheid van de opening van het culturele seizoen. Bij één van de boekenkramen die ik steevast bezoek, lag bij de vele objecten voor uitverkoop (98 procent daarvan boeken, en al die artikelen voor één euro per stuk) een exemplaar van het Amerikaanse tijdschrift Interview (maart 1988). Daarin kwam ik — in een advertentie op een halve pagina grootte [1] van de New Yorkse art gallery James Maroney — de hieronder afgedrukte afbeelding tegen van de Amerikaanse kunstenaar Charles Demuth (1883-1935).

De wording van een Amerikaanse schilder
Charles Demuth werd in 1883 in Lancester, Pennsylvania, geboren. Omdat hij over een slechte fysieke conditie beschikte en er in zijn familie een artistieke ader aan te wijzen viel, waardoor men er met dat fenomeen niet alleen bekend was, maar er eveneens zoveel beter kon omgaan dan zoveel andere zakenlieden, adviseerden zijn ouders hem om niet in het familiebedrijf te komen werken, maar te gaan schilderen.
Twee studieperiodes aan, ook twee verschillende, Amerikaanse kunstinstellingen doorliep hij, maar de laatste onderbrak hij voor een reis naar Parijs, waar hij in de periode 1907-1908 geruime tijd doorbracht. Daar moet hij zich in zijn element hebben gevoeld, aangezien hij in 1912 naar de Franse hoofdstad om daar tot 1914 verder te gaan studeren, ook daar weer aan twee verschillende academies: Colarossi en Julian.
Het vroege werk van Demuth bestaat voornamelijk uit aquarellen, waarin de invloeden uit zijn Franse tijd herkenbaar zijn, zoals van de Fauvisten en met name Henri Matisse (1869-1954), en daarnaast die van zijn landgenoot John Marin (1870-1953).

Tijdens de periode die als Demuths beste wordt beschouwd — de jaren 1915-1920 — lag zijn focus voornamelijk op scènes uit het leven er acrobaten, vaudevilles, café- en barscènes, alsmede op bloemstukken. Andere kunstenaars adviseerden hem een ruimer scala aan thema's te kiezen. Dat hij het advies heeft opgevolgd, blijkt onder meer uit de hierboven afgdrukte aquarel uit 1917, een zeer voor de hand liggende, homoseksuele fantasie.

Arte-tv: Het Naakt in de kunst — Renaissance tot nu

2010-09-05T00:33:00.001-07:00

Vierdelige reeks

De Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie presenteert op zondag 5 september, tussen 00:00 uur en 00:35 uur in de nacht op maandag 6 september, een nieuwe aflevering van de reeks Nackt ist die Kunst. Daarin wordt de rol van het naakt in de kunsten vanaf de Renaissance tot op de huidige dag behandeld. De titel van de aflevering luidt Die Unschuld. De gehele reeks bestaat uit vier korte documentaires van Rudij Bergmann welke in 2005 voor de Südwest Rundfunk (SWR) werden gerealiseerd. Deze aflevering zal worden herhaald op woensdag 8 september vanaf 05:00 uur in de ochtend. De film wordt uitgezonden op het beeldformaat 16:9.

Met die benaming wordt al direct gewezen in de richting van de oorspronkelijke betekenis die dit fenomeen had voordat er, vooral in de twintigste eeuw, zo'n enorme erotische lading aan is gegeven. Dat houdt, vanzelfsprekend, niet in dat de oudere uitingen niet eveneens een — al dan niet bewuste — erotische lading hebben meegekregen, en evenmin betekent het dat in onze, sterk overgeseksualiseerde, maatschappij — waarin tal van uitingen van het menselijk lichaam hoogtij vieren — binnen die uitingen niet als puur kunnen worden ervaren.

U hoeft maar één heldere blik te werpen op de billen die Anna Richter in 2009 in Galerie MooiMan te Groningen heeft geëxposeerd [1], en het zal duidelijk worden dat men ook tegelijkertijd het éne zowel als het andere kan ondergaan. Dit stuk en andere werken van dezelfde kunstenares stralen het decente èn het erotisch prikkelende uit, en dat — speciaal voor degenen, die weinig onderscheid maken in bepaalde begrippen: — is niet hetzelfde als seksueel prikkelend.

__________

[1] Anna Richter (Groningen) was de eerste vrouw die exposeerde in de mannengalerie met veel herenliefde: MooiMan in Groningen, de enige galerie in die categorie van Noord-Europa, en volgens sommigen van geheel dat werelddeel. Enkele van haar stukken zijn geïntegreerd in de thans in die galerie lopende expositie Billen en Buikjes. Diverse van haar verleden jaar tentoongestelde stukken bij MooiMan zijn er nog steeds aanwezig, sommige daarvan zijn unicaten, andere bestaan in de geringe oplage van zes stuks. Enkele zijn reeds verkocht. Deze zijn alle nog te zien via de website van Galerie MooiMan.

___________

Afbeelding: Man 2 van Anna Richter (2009), springstone, 20 x 66 x 40 cm.

De ontwikkeling van een beeldend kunstenaar

2010-07-12T10:16:00.000-07:00

Kleurrijk zwart-wit
Op zaterdag 3 juli is in Galerie Noord te Groningen de zespersoons expositie Jong in Groningen officieel van start gegaan. Eén van de kunstenaars is Feike Otto van der Zee, wiens tekeningen aldaar tot en met 5 augustus zullen blijven hangen, evenals het werk van drie anderen. De beide overige 'exposanten' van die openingsmiddag presenteerden een 'ruimtelijk werk' in de vorm van een picknick, welke in de galerie te volgen was via een computer-verbinding. Dat gebeuren is hoogstwaarschijnlijk in het water gevallen doordat een stortbui als extra verrassing gestalte heeft gegeven aan die middag.
Over het werk van Feike Otto van der Zee is op deze site eerder gepubliceerd naar aanleiding van een solo-expositie in een Amsterdamse galerie. Intussen is de toen door ons geopperde ontwikkeling in gang gezet. Naast zo'n tien stukken in de voor Van der Zee zo tekenende, en niet te verwisselen, stijl met zeer ferme streken in een beperkt aantal kleuren, hangt er thans op hetzelfde formaat een zwart-op-wit naaktmodel op de rug gezien, en dat stuk — volgens enkele uitingen die dag een stuk in meer dan één opzicht — springt direct in het oog na zoveel woelingen in een kleurrijk schemergebied.

Ricardo Dijkhuizen
De jongeman in kwestie — Ricardo Dijkhuizen uit Groningen —, die heel letterlijk model heeft gestaan voor deze, feitelijk nieuwe, stap in de ontwikkeling van de kunstenaar, was gedurende het gehele openingsgebeuren van die dag aanwezig. In meer dan één opzicht. De ontmoeting tussen die beide mannen was er één van de klassiek-mysterieuze proporties: gekomen, gezien, gewonnen. Die bewuste confrontatie — over en weer — met een Ander laat in tal van lagen zijn sporen zodanig na dat die ontmoeting direct een mijlpaal in beider levens is gebleken. Niet alleen in artistiek opzicht, maar tevens qua emotionele raakvlakken zijn ze elkanders complement.
Ricardo's confrontatie met het werk van Feike Otto leidde ertoe dat laatstgenoemde dacht: "Door hem wil ik wel uitgebeeld worden." En de man met de stiften had direct de gedachte: "Jou wil ik wel als model." Het is dan ook niet bij één tekening van Ricardo gebleven. In diens woning hangen er intussen al meerdere, die een drieluik zouden kunnen vormen. Eén daarvan vindt de eigenaar echter net iets te intiem om voor iedereen zichtbaar ten toon te spreiden, en daarom hangt dat stuk in diens slaapkamer. Spontane ingevingen hoeven nu eenmaal niet per definitie te conflicteren met denkwerk. De uitbeeldingen blijven gevoelsmatig-spontane kunst zonder enige cerebrale impuls.

Herkenning
De Ricardo van de tekening was echter niet direct voor iedereen herkenbaar. Nu stond die jongen, uiteraard, niet voortdurend voorovergebogen, en had hij, ondanks de zeer hoge temperatuur, toch enige kledingstukken aangetrokken, zij het zeer zomerse omhulsels. Om de proef eens op de som te nemen heb ik een der aanwezigen — die van dit alles niet op de hoogte was en het model evenmin eerder had ontmoet — meegenomen langs alle stukken van Feike Otto van der Zee om eens te zien of hij Ricardo zou 'herkennen'. Die jongeman koos onmiddellijk de juiste tekening, maar misschien komt dat wel mede doordat hij een meer dan gemiddelde belangstelling voor mannelijk schoon heeft, en daarbij zeer gecharmeerd was van de persoon.

Uit het keurslijf
Van der Zee heeft daarmee laten zien dat hij de vicieuze cirkel van het zoeken naar het wezen van de Man kan doorbreken als hij op het juiste moment de juiste impuls krijgt en zich daarnaar weet te richten. Want dan ligt in principe de weg open voor volgende stappen op de, ongetwijfeld lange, weg, ook al is die vol voetangels en klemmen, die op hun beurt opnieuw als prikkels kunnen werken, en komt ooit het inzicht dat de gezochte Beeld van de Man niet in het verre elders ligt maar — zoals dat zo dikwijls het geval is — heel nabij is. Een enkele keer is dat fenomeen verborgen gebleven in het eigen Ware Wezen.
Die speurtocht zal — met horten, stoten en andere obstakels — aan het einde van de tunnel zeer lonend blijken.
__________
Afbeelding: Naakt door Feike Otto van der Zee.

Grenzenloos mooi, dubbel-expositie bij MooiMan

2010-05-14T02:55:00.000-07:00

Opnieuw twee kunstenaars
Op zondag 16 mei wordt in de inmiddels internationaal vermaarde Galerie MooiMan te Groningen een nieuwe expositie geopend, die vanwege het internationale karakter dan ook twee titels heeft, welke gelukkig dicht bij elkaar zijn gebleven: Grenzenloos mooi voor ons eigen volkje en Beauty without borders voor hen allen die onze taal niet spreken en verstaan. De beide exposanten zullen inmiddels de Nederlandse titel ook wel begrijpen, al komen ze beiden van verre.
De beide galeristen — Jan van Stralen en Sandro Kortekaas — hebben nu voor de derde, en zelfs achtereenvolgende, keer twee exposanten: niet omwille van het getal, maar kennelijk doordat de combinatie van de twee, welke beiden in hun oeuvre het thema van het mannenlichaam, al dan niet in combinatie met de herenlliefde, goed is bevallen. Nebosja Dravkovic zal bij de opening op zondagmiddag aanwezig zijn. Cornelius McCarthy is vrij onverwacht overleden.
De expositie duurt tot en met zondag 8 augustus, waarbij moet worden aangetekend dat de galerie tussen 5 juli en 5 augustus is gesloten in verband met het zomerreces.
Voor de andere exposant, Cornelius McCarthy, zij verwezen naar de aankondiging op de aan deze site gelieerde site Rond beeldende kunsten.
__________
Afbeelding: Nebosja Dravkovic: Dawn, olie op canvas, 65 x 55 cm. Een werk uit 2010.

BBC-documentaire, zondag, over Henri Matisse

2010-05-09T05:38:00.001-07:00

Schilder, beeldhouwer en fauvist
De Britse zender BBC 1 presenteert in vier afleveringen de serie documentaires over kunstenaars, meer speciaal over die — ruim gezien — vier eigentijdse meesters der, voornamelijk beeldende, kunst: Pablo Picasso (1881-1973), Henri Matisse (1869-1954) [1], Salvador Dali (1904-1989) enAndy Warhol (1928-1987).
In het kader van deze elektronische cultuursite komt voor een nadere beschouwing, respectievelijk aanbeveling, uitsluitend de schilder en beeldhouwer Henri Matisse in aanmerking, die als thema fungeert van de tweede aflevering in die reeks. Die wordt hedenavond uitgezonden op de tv-zender BBC 1, tussen 22:00 uur en 23:00 uur. Deze aflevering wordt gepresenteerd door Alastair Sooke. In de film wordt niet alleen gerept van leven en werk de mens en artiest Henri Matisse, doch eveneens welke maatschappelijke gevolgen er door (onder meer mede) diens werk zijn ontstaan, en daarnaast welke invloeden zich hebben doen gelden op diens leeftijdgenoten en degenen die na hem zijn gekomen, niet alleen in de discipline schilderkunst, maar tevens ver daarbuiten, zoals in de architectuur en de stroming, die van groot belang is geweest en wordt aangeduid met het begrip design. Deze Henri Matisse gold als de bekendste, want merkwaardigste vertegenwoordiger van het fauvisme [2]. Alastair Sooke wil weten hoe groot de invloed van Matisse is op ons huidige bestaan.
__________
[1] Na mijn gymasiumjaren ben ik eerst enige jaren werkzaam geweest in het boekenvak, niet alleen als redacteur ter uitgeverij met alles wat daarbij aan de orde kwam, maar gelijktijdig in één der drie boekwinkels die aan die uitgeverscombinatie waren verbonden. Toen ik de leiding van het filiaal in Leeuwarden op mij nam, werd ik al snel geconfronteerd met een artiest wiens naam mij niets zei. Een jong koppel kwam op een zatermiddag stralend binnen en de helft van de mannelijke kunne sprak: "Wij zien dat u een grote collectie kunstboeken heeft. Is daar wellicht ook een boek bij over de bekende Engelse schilder Matthews?" Aangezien de collectie voor die filialen uit ons hoofdkantoor werd verzonden en ikzelf voor de samenstelling van meestal alles maar in ieder geval altijd van de sector kunsten voorbereidde, kon ik, zonder verder te zoeken, de vraag ontkennend beantwoorden. Het stel verliet de winkel en ik keerde terug naar het naastgelegen woonvertrek. Aangezien de buitenzijde van die kamer van plafond tot vloer was voorzien van een winkelruit diende de directe ruimte achter die ruit als etalage, waarin de boeken alle waren geplaatst in een raamwerk met dunne touwtjes en een glooiende gleuf in het hout, zodat van vrijwel elk boek, met uitzondering van folianten de voorzijde kon woren getoond.

Op het moment dat ik mij in enige adminstratie wilde verdiepen, hoorde ik de jongeman tegen zijn wederhelft zeggen: "Kijk nou eens, die man weet niet eens wat hij heeft. Daar staat een boek van Matthews." Die beiden kwam niet terug in de winkel, maar beenden geërgerd weg. Niet dat ik direct begreep om wie het ging, zozeer was ik verbaasd over de leemte in mijn kennis omtrent de voorraad in mijn eigen filiaal. U begrijpt het, zeker in dit kader, reeds, maar ik moest eerst naar buiten lopen en in de etalage kijken om te zien dat het bij die Matthews om Henri Matisse ging.
[2] Fauvisme: richting in de Franse schilderkunst, vooral in de jaren 1905-1910, waarvan de beoefenaars nogal ongebreideld gebruik maakten van felle, ongemengde kleuren.
____________
Afbeeldingen
1. 'Burgermansportret' van de Franse schilder Henri Matisse.
2. Henri Matisse aan het werk in zijn aterlier. (Foto overgenomen van website BBC One.)

Gratis boek over Gustav Klimt bij de Volkskrant

2010-04-23T13:01:00.000-07:00

Zaterdag 24 april verstrekt de Volkskrant een fraai, groot boek over de Weense kunstenaar Gustav Klimt (1862-1918) gratis aan de abonnees èn aan de kopers van een los nummer. Het boek van Gilles Néret vormt de opmaat van een reeks van twintig boeken, die gedurende evenzovele weken beschikbaar komen, al moet voor elk van de vervolgdelen wel een relatief gering aantal euro's worden neergeteld. Deze nieuwe reeks, van deels eerder in paperback verschenen, boeken wordt door uitgever Benedikt Taschen gerealiseerd in samenwerking met de hierboven genoemde ochtendkrant. Meer over de reeks, en vooral over dit eerste deel, is te vinden in mijn artikel op de Nederlandse website All art is quite useless, van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle. U hoeft daarvoor alleen maar hier te klikken.

De geheimen van Rembrandts Nachtwacht

2010-04-01T08:59:00.000-07:00

De regionale televisiezender Westdeutscher Rundfunk (WDR) te Keulen presenteert in de reeks documentaires over schilderijen een nieuwe aflevering op donderdag 1 april. Deze keer is één van de grootste schilders van het avondland, zo niet in de geschiedenis der schilderkunst in zijn algemeenheid: Rembrandt van Rijn (1606-1669), met diens bekendste stuk De Nachtwacht.
Het is een documentaire, die bijna anderhalf uur in beslag neemt: van 23:15 uur op donderdagavond tot 00:40 uur in de nacht op Goede Vrijdag van dit jaar.

2010-03-25T03:12:00.001-07:00

Aanvankelijk criminele 'uiting'
Arte-televisie presenteert op donderdag 25 maart — tussen 22:00 uur en 23:00 uur — de documentaire Street Art over graffiti: een vorm van straatkunst die zo mogelijk ongezien, dus vooral in de nachtelijke uren wordt aangebracht. Daarmee werd in de beginjaren van deze manier van uiten een 'statement' afgegeven, dan wel aan een speels-esthetisch credo uiting hebben gegeven, zij het met heel direct daaraan verbonden maatschappelijke gevolgen, welke niet alleen de raakvlakken van kunst en openbaarheid heel nadrukkelijk hebben gemanifesteerd, maar niet in de laastste plaats zijn opgestoten in het sociaal-culturele gebeuren door de buitenproportionele media-aandacht waarbij, zeker in de begintijd, de nadruk werd gelegd op het als crimineel gekwalificeerde element, voornamelijk wanneer de New Yorkse metro-treinstellen het doelwit waren.

Pijlsnelle ontwikkelingWat is begonnen als een spontane uitdrukking, van mensen die een artistieke vorm van agitprop hebben bedreven, is in een relatief snel tempo uitgegroeid tot een volwaardige en volwassen stroming binnen de beeldende kunsten. Steeds vaker wordt deze kunstuiting ook buiten de artistieke wereld serieus genomen, en zelfs alweer enige tijd, op verzoek van overheden en bedrijven, wordt dergelijke kunst aangebracht op daarvoor uitgekozen plekken, zoals aan zijkanten van viaducten — zodat de gebruikers van de opritten naar zo'n viaduct er heel direct mee worden geconfronteerd; verder op houten omheiningen van bouwputten, op een kiosk in Amsterdam (1986) of op de Berlijnse Muur (1986).

Graffiti

Goed twee decennia geleden is in de reeks Dumont Taschenbücher de documentatie An der Wand — Graffiti zwischen Anarchie und Galerie uitgekomen onder redactie van kunscriticus Johannes Stahl. Deze schrijft in zijn inleiding dat het reeds toen onbegonnen werk was, het modebegrip graffiti te definiëren, aangezien er zoveel uiteenlopende uitingen onder vielen.

Het frontispice getuigt daarvan reeds met een afbeelding uit 1845 van Paul Gavarni (1804-1866). Binnenin vinden we nogmaals Gavarni, evenals Grandville (1803-1847) [1], Georg Grosz (1893-1959) en Heinrich Zille (1858-1929), de laatste met een Ohne Titel uit 1919.
__________[1] (J.J.) Grandville is een pseudoniem voor Jean Ignace Isidore Gérard.
____________Afbeeldingen
1. Voorzijde van de Dumont documentatie van Johannes Pfahl.
2. Muurkunst (Berlijn, 1919) van de 'Berlijn-fotograaf' Heinrich Zille.

Expositie De kracht van bomen in Finsterwolde

2010-03-20T06:34:00.001-07:00

Verzamelplek
In De Groninger Kroon — galerie, beeldentuin en theeschenkerij — wordt zaterdag 20 maart om 17:00 uur de expositie De kracht van bomen geopend. Daarin wordt, aan de hand van werk van negen kunstenaars, getoond hoe zij allen, op totaal uiteenlopende wijzen, zijn geïnspireerd door het verschijnsel bomen.
Ongeveer zeven jaar geleden werd de galerie De Groninger Kroon door Rika Jansen, toen directeur van Het Groninger Landschap door middel van het planten van een boom. Dat was een gewoonte met een lange geschiedenis, die dor sommige mensen in tal van gemeenschappen dan wel door individuen in stand is gehouden. Vroeger werd er een boom geplant als mensen zich ergens gingen vestigen, en doorgaans was dat een linde of een eik, die als centrale ontmoetingsplaats diende. Daar werden nieuwtjes uitgewisseld, men kon er dansen, en ook de rechtspraak werd op die plek gerealiseerd.

Drie 'stromingen'
Op zaterdag 20 maart komen er in eerste instantie negen kustenaars bijeen van wie werk is tentoongesteld. Vanzelfsprekend hopen zij dat vele belangstellenden zich om hen zullen scharen. In ieder geval doet de Djembé-groep Kropswolde dat voor de muzikale omlijsting. Onder leiding van Paul Luttje zal de tentoonstelling trommelend worden geopend.
De werken die in De Groninger Kroon worde voorgesteld, kunnen we grofweg in drie groepen verdelen: één derde van de kunstenaars stelt houtsculpturen voor: Stephen Beale, Ernst Kruit en Albert Jan Roukens. Olieverf is — althans van de stukken die binnen de expo in De Groninger Kroon te zien zijn — het voornaamste materiaal voor Hilde Kernell — die ook met acryl werkt —, evenals voro Gertjan Scholte Albers, en voor Mary Velthoen, die het op hout doet.
De derde categorie is gemêleerd: Arie Goedhart is vertegenwoordigd met pentekeningen; Zsuzsanna Györgyövics creëerdde draadbomen, en Sona Rosing werkt met eitempora op linnen.

Workshops

Deze expositie blijft tot en met donderdag 24 mei. In april wordt op de zestiende en in mei wordt op vrijdag de zevende een workshop Bomen schilderen gegeven door Antje Sonnenschein & Wilma van Linge.
Voor informatie over prijzen, tijdstippen van de workshops, openingstijden van de tentoonstelling, de namen van alle deelnemende kunstenaars, alsmede een routebeschrijving, kunt u terecht op de website van Galerie De Groninger Kroon.

____________

Afbeeldingen

1. De grafisch fraai verzorgde uitnodigingskaart voor de tentoonstelling De Kracht van Bomen.

2. Draadboom van Zsuzsanna Györgyövics.

Galerie MooiMan: acht weken Getekend Realisme

2010-03-13T15:44:00.000-08:00

Op zondag 14 maart wordt om 16:00 uur de driepersoons-expositie Getekend Realisme geopend in Galerie MooiMan te Groningen. Voor de tweede keer is daarin binnen dat relatieve 'mannengebeuren' werk van een vrouw te bewonderen, die ook nog eens nadrukkelijk op de actualiteit inspringt met een uitbeelding van één der vele schandalen waaronder 'de katoholieke kerk' nog altijd gebukt gaat. En met het bezet houden van het meubelstuk met de ridicule betiteling heilige stoel door een in de duistere middeleeuwen dolende foute Duitser — wellicht mede als theoretische poging tot het tegenstreven van de onzalige zaken die daarop in de loop der eeuwen zijn bekokstoofd — zal er niet veel van het bitter noodzakelijke aan veranderingen — lees: modernisering en opening — plaatsgrijpen.

Marianne Hofstee is die vrouw tussen twee mannelijke collega's: Rob Raats en René Kuipers.
René Kuipers is binnen de galerie in kwestie inmiddels een oudgediende. Voor op deze site afgebeeld werk van hem kunt u hier een kijkje nemen.
De tentoonstelling, die tot en met 9 mei duurt en op de voor MooiMan gebruikelijke vaste tijden en volgens afspraak is te bezichtingen, is vanaf 15:00 uur die middag al vooraf te bezichtigen.

Expo Gasunie: Ssst . .. Stillevens van Bob Negryn

2010-02-25T20:27:00.000-08:00

Open dag 28 februari

In het hoofdgebouw van de Gasunie te Groningen is uitsluitend op de Open Dag, zondag 28 februari 2010, de nieuwe expositie te bekijken die de kunstcommissie van die instelling heeft ingericht en die daarna onderdeel blijft vormen van de Kunstcollectie van de Gasunieg. Na zondag is deze tentoonstelling niet voor publiek toegankelijk. Het gaat hierbij om Sssst . . . Stillevens van Bob Negryn. Laatstgenoemde — geboren in Nederland in 1961 — zal tijdens de opening aanwezig zijn.

Lange traditie
Hoewel stillevens al eeuwenlang een geïntegreerd onderdeel van de (schilder)kunst uitmaken en deze een blijvend element zijn in de ontwikkeling van de beeldende kunsten, ook nadat de fotografie zijn intrede heeft gedaan en een volwaardige discipline binnen de kunsten is gaan vormen, is deze bij schilders van alle rangen en standen tot in onze dagen een onuitwisbaar merkteken.
Bob Negryn is één van de hedendaagse beeldende kunstenaars die zich nadrukkelijk met deze kunstvorm inlaten, maar niet alleen door gebruik te maken van penselen en andere attributen van de schilder, doch eveneens met apparatuur en eigentijdse technieken die de kunstfotograaf ter beschikking staan, en daarnaast door middel van gebeeldhouwde uitingen die binnen het genre passen: het stilleven als sculptuur.

Verschillende vormen
Niet alleen vallen er overeenkomsten aan te wijzen tussen de stillevens van honderden jaren geleden tot en met die van de twintigste eeuw — en naar nu, uit de geëxposeerde stukken van Bob Negryn blijkt, ook de beginjaren van de eenentwintigste eeuw —, maar tevens kunnen de verschillen als in het oog springend worden aangemerkt. Troffen we op de doeken van zeventiende eeuwers overvolle tafels met tal van verschillende voorwerpen, bij Bob Negryn worden de objecten zodanig geïsoleerd dat hij eenvoudig in staat wordt gesteld zijn aandacht op één object te richten, en zo een eigentijdse variant van het stilleven.

Bijzondere techniek
De resultaten daarvan worden onder meer getoond aan de daarvoor bestemde wanden in het hoofdkantoor van de Gasunie. Het bijzondere van Negryns techniek is dat hij het tegendeel creëert van wat men binnen het kader van zulk separeren zou verwachten. In plaats van het geheel nu in een oogopslagte kunnen absorberen, wordt het scala aan informatie nu juist nadrukkelijk uitvergroot.

Inleidende lezing Voor de — voornamelijk genodigde — bezoekers van de expositie wordt die bewuste zondag een inleidende lezing gehouden om 15:30 uur. Meer werk van Bob Negryn, die in Amersfoort woont en onder meer artist in residence te Sydney is, kan men vinden op zijn Homepage.

Jan Mattheus de Grauw zoekt naar authenticiteit

2009-11-09T12:06:00.000-08:00

Inspiratie opdoen in West-Afrika
Sedert 11 oktober is in Galerie MooiMan te Groningen een zogeheten dubbeltentoonstelling te zien met werk van de Rotterdamse beeldend kunstenaar Jan Mattheus de Grauw: zowel foto's, alsook schilderijen en tekeningen — en tegelijkertijd worden van de beeldhouwer Marcel Joosen zowel bronzen beelden en daarnaast keramiek geëxposeerd.
Al gedurende anderhalf decennium onderneemt Jan Mattheus de Grauw tweemaal per jaar een reis naar het West-Afrikaanse Gambia en Senegal om daar ter plekke niet alleen zelf te gaan schilderen, te fotografen en te tekenen, maar ook om les te geven. En niet in de laatste plaats wil hij inspiratie opdoen om thuis verder te kunnen werken. Zijn impressies blijven niet beperkt tot het omzetten in directe beelden van wat hij ziet en anderszins ondergaat, maar eveneens in woorden: van al hetgeen hem is bijgebleven van wat hij heeft kunnen waarnemen, en waarvan iedere lezer zijn eigen beelden kan maken, om deze, in voorkomend geval, te toetsen aan datgene wat hij in het boek kan vinden. Soms is dat in eenvoudige gedichten die heel direct kunnen aanspreken, dan weer in de vorm van verhaaltjes of begeleidende, respectievelijk verklarende, teksten bij het beeldmateriaal.

Boekpublicatie
Ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag is dit jaar het boek Salifu — jongens, mannen en cultuur van Gambia en Senegal van Jan Mattheus de Grauw verschenen: een publicatie, in een relatief kleine oplage, van de Groningse Galerie MooiMan, met daarin foto's en aquarellen, gedichten en verhalen.

Droom in ochtendlicht
Boven mij in het rieten dak hoor ik hagedissen ritselen
Vanuit mijn bed het brullen van de oceaan
Wind waait door de smalle gaten en mijn klamboe staat bol
Ik ben een zeiler in vroeg ochtendlicht

(met nog elf coupletten, verdeeld over twee pagina's.)

Estheet
Niet alleen de afgebeelde foto's laten zien dat deze Jan de Grauw een estheet is met oog voor de schoonheid van mensen, dieren, bomen, stranden en andere natuur-fenomenen; datzelfde is terug te vinden in de uitbeelding van de wezens die hij treft en die hem in meer dan één opzicht raken. Dan komen al zijn schrijf- en schildersmaterialen in beweging en biedt hij zijn lezers en toeschouwers de mogelijkheid om via woord en beeld kennis te namen van datgene wat hem heeft bewogen en geïnspireerd tot enigerlei culturele uiting, die hij uit de economisch zo armelijke, maar in menig opzicht tegelijkertijd zeer rijke gebieden uit West-Afrika meeneemt naar het overvloedige westen. De mensen die hij daar heeft kennen tijdens zijn werkperioden als uitvoerend beeldend kunstenaar en als leraar voor die mensen welke graag iets willen uitproberen — en veelal moeten dan twee mensen tegelijk elkaar uitbeelden — en hem figuurlijk op zijn levensreis tijdelijk hebben begeleid — veelal in figuurlijke zin, een enkele keer ook letterlijk, zoals de door het toeval ingegeven, want op 27 november 2006 tijdens zo'n sessie als enige overblijvende Ousmane, die daardoor tot interactie met de leraar werd voorzien.
Het resultaat dat via het penseel van die leraar is gerealiseerd, is in het boek opgenomen op een hele pagina, waardoor de details voortreffelijk tot hun recht komen. Warm aanbevolen derhalve.

De dubbele expositie bij Galerie MooiMan is nog te bezichtigen tot en met 22 november.
Meer informatie over de galerie en wat daar zoal te beleven valt, niet in de laatste plaats op welke dagen en tijden, is te vinden op de website van dat kunstgebeuren in de Noorderstationstraat van Groningen.
____________
Afbeeldingen
1. Jan Mattheus de Grauw portretteert Ousmane.
2. Ochtendlicht en dito lucht aan strand.
3. Vieux Ousmane, 27 november 2006 Koubalan.
4. Voorplat van het boek Salifu.

__________
Jan Mattheus de Grauw: Salifu — Jongens, mannen en cultuur van Gambia en Senegal. Foto's en aquarellen, gedichten en verhalen. 72 pag. gebonden, 23 x 23 cm; rijk geïllustreerd. Galerie MooiMan, Groningen 2009. ISBN 978-9077957-110.

Seksualiteit als metafoor — mannenlichamen uit het kleurrijke atelier van Feike Otto van der Zee

2009-09-18T10:09:00.000-07:00

Gefascineerd door het fenomeen Man
Op zaterdag 19 september wordt in Gallery Vriend van Bavink aan de Geldersekade 58 in Amsterdam de solo-expositie met werk van Feike Otto van der Zee geopend. Deze 35-jarige kunstenaar — die zijn opleiding aan Academie Minerva in Groningen heeft genoten — is op zoek naar het wezenlijke van het voor hem uitermate fascinerende fenomeen Man, die in felle streken, en hier en daar schematisch gebleven uitingen, is neergezet als in een roes van een gepassioneerd Verlangen dat vooralsnog ondergeschikt is aan de Wil die de overhand zal moeten krijgen in een rijpingsproces dat tot de mogelijkheden behoort als de kunstenaar erin slaagt allengs meer greep te krijgen op de aan de horizon glorende, alomvattende Eros. Als, bijvoorbeeld, masturbatie niet meer een hoofdthema is, doch zal zijn gereduceerd tot een, weliswaar wezenlijk, deelaspect van het, zowel letterlijk als figuurlijk, grotere geheel. Hoewel de contouren van zijn — hier met houtskool en pastelkrijt — uitgebeelde schreeuw om bevrijding uit een, al dan niet letterlijke, depressie wel aangeven dat er sprake is van een tussenstation, moet de reis wel echt verdergaan.

Odysseus onderweg
Voor Feike van der Zee is deze speurtocht naar het ware wezen van het verschijnsel man niets minder dan een odyssee, die mijns inziens als voorlopig einddoel weliswaar een diep ingekleurde erotiek heeft, maar onderweg daarheen nog aan allerlei verleidingen blootstaat: de sirenenzang van het lichamelijke, het gevaar te worden verpletterd tussen Skylla en Charybdis voordat de meer ingetogen, maar vol hartstochtelijkheid wachtende, zinderende erotiek, die de menselijke volwassenheid kenmerkt, een vast uitgangspunt van zijn werk zal worden, want zonder Erotiek is er immers geen ruimte voor Kunst. Nu nog overheerst de seksualiteit, die gedurende Feike Otto's verdere speurtocht langzaam maar zeker een geïntegreerd bestanddeel van een fantasierijke, en mede daardoor steeds meer op de voorgrond tredende, Erotiek zal (moeten) worden. Maar, eenmaal op dat eigen Ithaka aangeland, zal de kunstenaar met zijn rijke mogelijkheden nog flink wat strijd moeten aangaan met op allerlei plekken en tevens in allerhande gedaanten loerende mannengestalten, die niet alle even constructief zullen blijken.
__________
De expositie wordt zaterdag 19 september om 16:00 uur geopend en zal te bezichtigen zijn tot en met 17 oktober. Gallery Vriend van Bavink is iedere week op donderdag tot en met zaterdag van 13:00 uur tot 18:00 uur geopend, alsmede op afspraak.

Een diversiteit met meer dan uitdagende matrozen

2009-08-28T10:25:00.000-07:00

Reviaanse inleiding
Zoals we in een artikel van vrijdag 14 augustus op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving hadden aangekondigd, kwam Henk van Ulsen [1] naar Groningen voor de expositie Sailors Delight in Galerie MooiMan. "Hoe hebben jullie die kunnen strikken?" kregen de beide heren van de betreffende Galerie in Groningen als vraag voorgeschoteld. Doch het was weer eens geheel anders dan derden dachten, en zo kregen de vele bezoekers ruim de gelegenheid, een voordracht te beluisteren, in de vorm van een terugblik op diverse haltes van zijn leven alsmede een meer dan gemiddeld groot aantal gedichten van Gerard (Kornelis van het) Reve — waarin echter het meest passende, over de matroos met stoute billen, ontbrak. Henk van Ulsen heeft zich mogen verheugen in een zeer grote schare toehoorders van bijna honderd mensen, waarmee de galerie-ruimte, het kantoor van Jan van Stralen alsook de achter het perceel liggende tuin, goed gevuld was. Al moet hieraan worden toegevoegd dat de topdrukte met 124 bezoekers in de zomer van 2007 nog steeds niet is overtroffen.

Kwaliteiten
Doch kom, hoe verheugend voor de organisatoren van een expositie het aantal bezoekers ook moge wezen, kwaliteit dient altoos boven kwantiteit uit te steken, en mede daarom was het goed dat het gebodene aan de beide lange wanden van de expositieruimte in de 'diepte' een rijke schakering bood. Doch niet iedereen zal direct de associatie met Delfsail- en andere matrozen hebben gelegd, maar men mag nu eenmaal evenmin vergeten dat matrozen ook mensen zijn en er derhalve zonder enige twijfel een geheel eigen smaak op nahouden, aan dewelke eventueel kan worden tegemoet gekomen door één (of meerdere van de) niet direct met zeelieden in verband gebrachte overige stukken die MooiMan, specifiek binnen deze tentoonstelling dan wel reeds langer voorradig heeft.
Diverse geëxposeerde stukken zijn inmiddels verkocht, waarvan sommige reeds voor de opening. Dat geldt ook voor de matroos — zonder titel — van René Kuipers, van wie we op deze site en elders reeds meer dan eens werk hebben voorgesteld, waarbij we enige nadruk hebben gelegd op zijn Bacchus, niet alleen omdat deze druk penselende jongeman zichzelf daarbij aan u voorstelt, en naar ik stellig meen, op meer dan één front, doch tevens vanwege de humor die het stuk uitstraalt.
Tijdens de openingsmiddag had ik het daarover nog met Kuipers' Minerva-jaargenoot Feike Otto van der Zee, die begreep wat ik in die 'verschillende lagen' in Bacchus herkende, en hij toonde zich nogal content met het feit dat ik dat stuk wel aan de wand wilde hangen als ik er de ruimte voor zou hebben. Hij zelve was voor de opening van deze expositie uit Amsterdam overgekomen en had onderweg zijn moeder uit Friesland opgehaald opdat ook deze kennis zou kunnen nemen van al wie en wat aanwezig was in deze Galerie MooiMan tijdens die zonnige zondag in augustus. Haar leek de entourage best te bevallen, in tegenstelling tot tal van andere moeders, die het allemaal in wezen maar niks vinden, en die hun zoon, die wellicht een tikje anders is — al mag dat inherent zijn aan het kunstenaarschap —, het liefst in een eventueel letterlijke, dan wel in een figuurlijke, kast vasthouden opdat vooral verborgen moge blijven hetgeen niet in de openbaarheid hoort.

Wensdenken
Als men bedenkt dat een blote man deze vegetariër slechts hoogst zelden echt kan bekoren — vooral vanwege het ontbreken van de vereiste meer-dimensionaliteit [wat een woord: ter plekke verzonnen] —, en de prikkelingen die van René Kuipers' Bacchus uitgaan, niet zijn vervaagd sedert deze verleden jaar ongeveer op dezelfde plek in MooiMan hing als thans diens Matroos, zou ik even wensen een kapitaalkrachtige aardbewoner te zijn die niet alleen maar ruimte voor katten, hond en boeken zou hebben. Doch zulk wensdenken maakt een niet onbelangrijk deel uit van ons dagelijks bestaan, en wellicht dragen we daarmee ertoe bij dat af en toe een klein onderdeel van de beeldende kunst verder in dat dagelijkse ploeteren kan worden geïntegreerd, want daar draait het — in eerste en laatste instantie — immers allemaal om.
__________

[1] Henk van Ulsen is heden, 28 augustus 2009, te Bussum, geheel onverwachts overleden; hij werd geboren te Kampen, op 8 mei 1927.
____________
Afbeeldingen
1. De Nederlandse auteur Gerard (Kornelis van het) Reve.
(Foto overgenomen van de achterzijde van de bundel Het zingend hart uit 1974; Amsterdam, Athenaeum—Polak & Van Gennep.)
2. Peter Schauwecker: Ein Mann, zwei Identitäten (88 x 70 cm; uit 2002).
3. René Kuipers: Zonder titel. (Olieverf op paneel, 30 x 24 cm; reeds verkocht.)

Antony Gormley's beelden in het Noorse Stavanger

2009-08-19T21:07:00.001-07:00

Uniek project
Kenners uit de wereld der kunsten zijn zeer enthousiast en de vroede vaderen en andere vertegenwoordigers van het plaatselijke gezag van de Noorse stad Stavanger tonen zich eveneens content met de door de Britse beeldhouwer Antony Gormley (*1950, Londen) geplaatste roestende objecten in openbare ruimten. De bevolking daarentegen heeft er grote moeite mee. In eerste instantie zou je dat kunnen betreuren, doch juist die discrepantie is het welke zou kunnen zorgen voor een publieke discussie die — zo niet direct dan wel op termijn — vruchten zou kunnen afwerpen. Gormley wil met de herbezinning op het menselijk lichaam en de uitbeelding daarvan zorgen voor een plek van herinnering en transformatie, waarbij zijn eigen lichaam dient als uitgangspunt en vervolgens als representatie van het 'collectieve lichaam'.

De beelden, die in de periode 1999/2003 door de stad Stavanger in opdracht zijn gegeven, bestaan vanaf 2003 in de vorm van 23 elementen, alle van het formaat 197 x 48 x 26 centimeter.
De Nederlandse zendgemachtigde Avro laat één en ander van de beelden en de daar omheen hangende perikelen zien in een aflevering van het programma Close-up dat op vrijdag 21 augustus, tussen 16:10 uur en 17:00 uur zal worden uitgezonden. Broken column — Bonje om beelden luidt de titel van de aflevering.
__________
Afbeelding: Eén van Antony Gormley's beelden van roestend staal in Stavanger. (Mosvannsparken).

Het Van Meegeren-mysterie op Geschiedenis 24

2009-08-02T08:17:00.000-07:00

Over de echtheid van vervalsingen
De afgelopen dagen heeft het digitale Nederlandse televisiekanaal Geschiedenis 24 reeds enkele keren een reportage, getiteld Het Van Meegeren Mysterie, herhaald die de Tros in 1989 heeft gemaakt over meestervervalser Han van Meegeren, die toen honderd jaar tevoren was geboren. Van Meegeren overleed in 1947, het jaar dat een proces tegen hem werd gevoerd vanwege die vervalsingen, welke hij overigens zelf bekendmaakte. De zaak kwam echt in beweging aan de hand van zijn schilderij dat nog wel eens als onterecht Het laatste avondmaal wordt genoemd maar eigenlijk De Maaltijd van Emmaüs heet maar gewoonlijk in ons land De Emmaüsgangers wordt betiteld. Het werd vervaardigd in 1936, en aanvankelijk had Van Meegeren dat doek onder de naam Vermeer aan de wereld had geschonken, maar waarvan hij later beweerde de maker te zijn, hetgeen in eerste instantie niemand wilde geloven, en vooral de museumdirectie niet die het voor een — zeker voor die tijd — enorm bedrag [1] had verworven.Hedenmiddag wordt die reportage, gepresenteerd door Henk van Ulsen, nogmaals uitgezonden — tussen 17:24 uur en 18:21 uur — en ook daar blijft het niet bij; de komende dagen — en niet te vergeten in de nachtelijke uren — wordt de film nog enkele malen vertoond. [2]

Emmaus
Henk van Ulsen (*1927) was bevriend met Marie-Louise Doudart de la Grée (1909-1981) [3], die de roman Emmaus [4] — met tekeningen van Han van Meegeren publiceerde (Bruna, Utrecht, 1947) — en hij verzorgt de presentatie van het programma. [5]
Dat boek is weliswaar een roman, maar vormt een niet te onderschatten stuk informatie over leven en werk van de kunstenaar. Allereerst is het tot stand gekomen op verzoek van Van Meegeren zelf, na zijn arrestatie. Hij was zeer onder de indruk van de roman Zondaressen — over een kloosterschool in 1929 —, voor het eerst verschenen in 1938 (Bruna, Utrecht, 1968), van dezelfde schrijfster.
In 1974 is, eveneens van Marie-Louise Doudart de la Grée, een gedramatiseerde documentaire over Vermeers leven verschenen onder de titel Het fenomeen.

Alchimist Van Meegeren
Geen van haar beide titels, die betrekking hebben op leven en werk van Han van Meegeren, is te vinden in de literatuurlijst onderaan het verhaal onder het lemma Han van Meegeren op Wikipedia. Dat geldt overigens ook voor nog een roman over het leven van deze meester, De alchimist van Roquebrune (P. Vink, Antwerpen/Tilburg, 1954) geschreven door Jan Baesjou (*1922), die onder meer kunstredacteur van het dagblad De Tijd en later van Elseviers Weekblad is geweest. Hij heeft zich voor de inhoud van zijn boek gebaseerd op authentieke gegevens van Jo van Meegeren-Oerlemans. Alle namen in die roman zijn, op die van Van Meegeren na, gefingeerd. De plaatsnaam in de titel verwijst naar Roquebrune-Cap-Martin in de omgeving van Nice, waar Van Meegeren tussen 1932 en 1938 in een fraaie villa heeft gewoond.
__________
[1] Het Museum Boymans van Beuningen betaald ƒ 520.000,— voor de Emmaüsgangers, hetgeen thans vele miljoenen zou zijn.

[2] De reportage zal op donderdag 6 augustus vanaf 21:24 uur, en op vrijdag 7 augustus om 17:24 uur nogmaals te zien zijn, maar voor de uitzendingen tijdens de nachtelijke uren moet u zelf even kijken op de website van Geschiedenis 24, afdeling Programmagegevens.

[3] Over Henk van Ulsen heeft Marie-Louise Doudart de la Grée eveneens een boek geschreven: De Speler — Winst en verlies in het leven van Henk van Ulsen (Geka BV, Alphen aan den Rijn, 1974).

[4] Emmaus is nog in diverse exemplaren op tal van plekken in Nederland te koop, vooral via internetboekhandels (zie: Antiqbook) voor prijzen variërend van € 7,50 tot en met ruim het dubbele van dat bedrag.

[5] Samen met Henk van Ulsen is Marie-Louise Doudart de la Grée te gast geweest bij Sonja Barend naar aanleiding van haar documentaire over Van Meegeren. Dat moet meer dan dertig jaar geleden zijn, aangezien deze schrijfster in september 1981 in Johannesburg is overleden. Diverse bronnen melden daarvoor het jaar 1980. Het meest opvallende is dat in de DBNL-gegevens [6] alleen haar geboortedatum en haar sterfdag worden vermeld met de toevoeging dat er geen titels van haar beschikbaar zijn, en dat is op z'n minst merkwaardig te noemen, vooral als we bedenken dat er zoveel bekend is over titels en uitgevers van diverse van haar boeken. Of komt het wellicht dat juist de beide literaire naslagwerken, waarnaar in gegevens omtrent DBNL-auteurs wordt verwezen — Ter Laans Letterkundig Woordenboek voor Noord en Zuid, en Van Bork/Verkruijsse: De Nederlandse en Vlaamse auteurs — ook geen aandacht aan Marie-Louise Doudart de la Grée besteden?

[6] DBNL: Digitale Bibliotheek der Nederlands Letteren.
____________
Afbeeldingen
1. Cartouche op het voorplat van de roman over Van Meegeren door Marie-Louise Doudart de la Grée.
2. Stofomslag van de roman van Jan Baesjou over Van Meegeren, met daarop een zelfportret.
3. De villa te Roquebrune-Cap-Martin, waar Van Meegeren van 1932 tot 1938 heeft gewoond.

Portret van Edouard Manet zaterdag op BBC Two

2009-06-13T16:57:00.000-07:00

Met één been in de nieuwe tijd
Op zaterdag 13 juni zendt BBC Two-television een negentig minuten durende film uit met een portret van Edouard Manet (1832-1883), de voorloper van het Franse impressionisme. Manet: The man who invented modern art luidt de summiere en ietwat vrijblijvende titel van de film, die tussen 22:40 uur en 00:10 uur in de nacht op zondag 14 juni te zien zal zijn.
Toen Edouard Manet in 1883 in de leeftijd van één en vijftig jaar overleed, had hij nog maar kort iets van de erkenning mogen smaken, die hij zijn werkzame leven lang zo intens had gewenst. Wel waren hem een jaar eerder de versierselen uitgereikt die behoren bij het Franse Legion d'honneur, maar die onderscheiding stond op geen enkele wijze in verhouding tot al datgene wat de man had betekend voor de negentiende eeuwse kunst van Frankrijk en ver daarbuiten.
Een uitgebreider artikel over deze schilder naar aanleiding van het bewuste filmportret is te vinden op de website over de cultuur van het fin de siècle All art is quite useless van Rond1900.nl

Expositie Gasunie Kunst is zilver, Gas is Goud:

2009-06-12T09:09:00.000-07:00

Twee jubilea gelijktijdig
Zondag 14 juni, 's middags om 14:00 uur opent de kunstcommissie van Gasunie te Groningen in het onovertroffen hoofdkantoor aan de Concourslaan in de noordelijke metropool een tentoonstelling naar aanleiding van het gouden jubileum van het Groninger Gasveld. Tegelijkertijd bestaat de kunstcommissie van dit instituut een kwart eeuw, en in die periode zijn er heel wat werken in opdracht gegeven aan kunstenaars, die veelal een zeer eigen visie op de maatschappij en al haar aspecten hadden en daarmee niet heel direct een richting hebben vertegenwoordigd — en/of dat nu nog doen — maar wel een nadrukkelijk persoonlijke visie op kunst en de functie daarvan hebben voorgesteld.
In tegenstelling tot wat gebeurt bij de gebruikelijke tentoonstellingen — die beperkt blijven tot de speciaal daarvoor ingerichte expositieruimte — is er voor dit jubileum gekozen voor een veel bredere opzet. Rondleiders nemen de bezoekers mee vanaf de zestiende verdieping van het gebouw tot de eerste etage. Onderweg kunnen dezen een doorsnede bekijken uit de gehele collectie die in de vijfentwintig jaar van het bestaan van de commissie van deze instelling is opgebouwd. Daar kan de toeschouwer door middel van beelden en boeken een indruk opdoen van de historie van de kunstcommissie en haar werk.
Op de begane grond is thans nieuw werk tentoongesteld. Geert Mul heeft de gehele collectie van Gasunie als basis gekozen voor een interactieve video, daarmee een spannende boog creërend van een fascinerend verleden naar de — nu nog in nevelen gehulde — toekomst. Al hoopt Gasunie en haar kunstcommissie dat die toekomst er een is die veel beloftes zal inhouden. Die zal dan ongetwijfeld zijn neerslag vinden in meer kunst tijdens nieuwe exposities.
Meer over deze tentoonstelling en de daaraan verwante die in de kunsthal van het gemeentehuis van Slochteren te zien zal zijn vanaf vrijdag 19 juni kunt op deze site, en op enkele daaraan redactioneel gelieerde, lezen na verschijnen van de bijbehorende catalogus.
__________
Afbeelding: Geert Mul 2009, Burning Tree

Portret van René Magritte viermaal op Arte-tv

2009-06-03T09:05:00.000-07:00

Magritte Museum geopend
Terecht mag René Magritte een kind van het fin de siècle heten, en in zijn geval is die benaming zowel letterlijk alsook in overdrachtelijke zin terecht, aangezien hij in 1898 werd geboren. De man is er door zijn persoonlijkheid en de daaruit ontstane kunst — al dan niet willens en wetens — in geslaagd zijn leven lang een mysterie te blijven. En dat zal mede daardoor zijn gekomen dat zovele andere artistiek gevoeligen annex begaafden — en niet alleen directe collega's uit de sfeer der beeldende kunste, maar ook dichters, schrijvers en essayisten — door Magritte werden geïnspireerd. Immers, alles wat zichtbaar is, verbergt iets anders dat ook zichtbaar is, vond deze surrealist. Niet zelden wordt het aan de toeschouwer overgelaten om dat verborgene — in eerste instantie voor zichzelf — zichtbaar te maken, en daarmee vervult René Magritte de eerste eis die aan kunst mag worden gesteld: prikkelen, inspireren en activeren. Men kan, op basis van de grote belangstelling die deze schilder heeft weten te genereren, ervan uitgaan dat hij in dit taak aardig is geslaagd. En zijn 'werkzaamheid en invloed' kan sedert dinsdag 2 juni nog groter worden nu er in Brussel een waarachtig Magritte Museum is geopend.
In het kader daarvan presenteert Arte-televisie op donderdag 4 juni — tussen 22:35 uur en 23:30 uur — een 52 minuten durend portret van deze Belgische schilder. De film — een Belgisch-Franse coproductie van dit jaar — werd dit jaar gerealiseerd door Henri de Gerlache voor de Franstalige publieke Belgische televisie RTBF en de Franse tak van Arte-televisie. Deze film zal de komende weken nog driemaal door Arte worden herhaald: allereerst op zondag 7 juni, vanaf 02:00 uur; dan op woensdag 17 juni, vanaf 05:00 uur; en de vooralsnog laatste keer op maandag 22 juni, in de ochtend vanaf 10:40 uur.
___________
Afbeelding: René Magritte (Portret door Leonard Wolleh, 1967.)

De bijbel in cultureel opzicht vandaag de dag

2009-04-25T14:03:00.000-07:00

Inspiratiebron zonder einde
In het televisieprogramma LUX van de Nederlandse zendgemachtigde Ikon wordt op zondag 26 april, tussen 23:35 uur en middernacht de vraag gesteld "Wat doen kunstenaars met de bijbel in de 20ste en 21ste eeuw?" Zolang in het antwoord of de reactie duidelijk wordt dat men verder is gaan denken dan alleen binnen het aloude — dan wel al te oude — kader van een godsgeloof, is er eventueel sprake van het meegroeien van de teksten in de eerste anthologie van de westerse wereld, zijnde de Gantsche Heilige Schrift. En dat is een verzameling boeken waarmee men — ook als fervente atheïst — heel veel kanten op kan. Als de atheïsten bereid zijn hun starre houding te laten varen ten opzichte alles wat met 'het geloof' te maken heeft, is er kans op verrijking naar twee kanten toe.
Dat er nog altijd tal van lieden zijn, die fundamentalistisch menen dat het Boek der Boeken slechts mag worden bezien in het kader van het christendom, is echter niet erg christelijk — op basis van zo menige tekst die in die kleine biblotheek te vinden is — en wel heel erg dom.

"Zonder God geen kennis, geen inzicht" (?)
Zo zei een gereformeerde jonge organist eens tegen me dat ik mijn functie als dagbladcriticus voor klassieke muziek waarlijk nimmer naar behoren zou kunnen uitoefenen als ik niet als basis voor mijn bestaan het christelijke geloof zou accepteren, zeker in verband met de orgelwerken van Bach — èn de uitvoering daarvan — welke per definitie aan mijn bevattingsvermogen moesten ontsnappen als ik niet binnen het vereiste stramien zou leven. Het hielp overigens niet dat ik over de splinter en de balk ben begonnen, en evenmin mocht het baten dat ik het begrip zeventigmaal zevenmaal — nadrukkelijk terloops — hanteerde.

Dat er in de huidige tijd voldoende muzikale en literaire kunstenaars zijn, alsmede in andere disciplines van uitingen der schone kunsten, welke bijbelteksten aangrijpen voor een mooie titel van hun boek, of die een bijbelverhaal, letterlijk en figuurlijk, in een modern jasje — mutatis mutandis derhalve — voorstellen, stemt tot tevredenheid.

Maatschappelijk belang
Dat men bij de Ikon met een grote boog om zo'n boven omschreven starre houding heen gaat, is inmiddels ruimschoots bekend, en dat moet vooral zo blijven, ten faveure van mensen, kunsten en die klassieke verzameling boeken des ouden en des nieuwen verbonds.
In de beeldende kunsten bestaan diverse voorbeelden van door de letterlijke en/of figuurlijke inhoud van bijbelboeken — dan wel delen daarvan — geïnspireerde kunst. Dat was zeer recentelijk nog te zien in Galerie MooiMan te Groningen. Dennis Coenraad exposeerde daar onder meer Jezus-beelden en meldde bij die gelegenheid dat er met Pasen een beeld van hem zou worden voorgesteld in het Utrechtse Catharijne Convent.
__________
Afbeelding: Een fraai staaltje van 21ste eeuwse kunst, geïnspireerd op de bijbel. Dennis Coenraad is de schepper van dit beeld, getiteld corpus christi.

Nog vijf weekeinden Reflexies in Galerie MooiMan, met stukken van Rolf Maas en Antoine Timmermans

2009-04-16T23:56:00.000-07:00

Blackground
In Galerie MooiMan te Groningen is bijna twee weken geleden — om het wat exacter te benoemen: op zondag 5 april in de namiddag te zestien uur — een nieuwe expositie van start gegaan met onder meer een fascinerend beeld van Dorian Gray: een romanfiguur van Oscar Wilde (1844-1900), in een creatie van Rolf Maas. Voorts hangen er tientallen foto's van dezelfde kunstenaar uit de serie Blackground: sterk erotisch getinte prenten van relatief jonge mannen, die voor een extra inkleuring — overigens behoudens enkele uitzonderingen in zwart/wit — zorgen door de onderling verschillende houdingen ten opzichte van het tonen van hun lichaam, variërend van ingetogen zedigheid — die wel degelijk overeind kan blijven bij een ontkleed lijf — tot zinderend-zinnen prikkelende aanwezigheid.

Tekeningen en Rood
Voorts hangt er nog een tiental foto's van Rolf Maas dat de serie-titel Tekeningen en Rood draagt, waarin even zovele intieme momenten worden getoond van twee mensen — een Kus, die we reeds eerder, maar dan weer geheel anders, bij, onder tal van anderen, Auguste Rodin (1840-1917), Edvard Munch (1863-1944) en Pablo Picasso (1881-1973) zijn tegengekomen. Daarbij schijnen de partners van dat moment geheel in elkaar op te gaan, met één uitzondering, als ze kennelijk worden gestoord en daardoor tevens een — in ieder geval vagelijk, zo niet nog flink wat meer — verstoorde indruk wekken. Is dat verstoorde illusie of verstoorde werkelijkheid doordat de magie van het moment werd geroofd?

Activerende beelden
De symboliek van dat ogenblik zou — als het bewegende beelden waren geweest — wel eens ingrijpender gevolgen kunnen hebben (gehad) dan die van het in elkaar opgaan. Hoewel al die tien foto's de toeschouwer een relatief hechte basis verlenen, wordt de verwerking en de interpretatie van die beelden geheel overgelaten aan de fantasie van de degene(n) die het in zich wil(len) opnemen. Met andere woorden: de kijker kan de kijkers ruim de kost geven, en welke prikkelingen deze dan doorgeven aan het hersengebeuren in de schedelpan, mag, kan — en een klein beetje: moet — de toeschouwer zelf dan maar activerend beïnvloeden. De kunstenaar heeft in ieder geval de brood met beleg-nodige ruimte gecreëerd voor participatie van al diegenen die zo'n sprong in het duister — niet in de laatste plaats binnen de eigen persoonlijkheid — aandurven.

Antoine Timmermans
De andere kunstenaar, Antoine Timmermans, die een gedeelte van zijn werk in deze dubbel-expositie toont — en dat zijn keramische beeldjes uit diens serie Menschen — 32 in totaal, verspreid over drie wandtafels in Galerie MooiMan. Deze is in 1964 te Tiburg geboren en heeft aan drie Nederlandse kunstacademies bezuiden de grote rivieren gestudeerd. Voor de Belgische Kopergieterij Theater te Gent heeft hij enkele decors ontworpen. Daarna is hij andere wegen gaan bewandelen, zoals het ontwerpen van kleding en performances voor travestieten, drags en nog "andere types" — dat laatste wordt zo omschreven op de uitnodigingskaart die Galerie MooiMan in Groningen voor de opening heeft verzonden. Dat aparte werk heeft ervoor gezorgd dat hij contracten kreeg bij de Danssalon te Eindhoven en in Duitsand bij de te Keulen gevestigde Dawn Productions. Zelf toerde Antoine Timmersmans door Europa als het fenomeen Cibersissy.
Na een diepe persoonlijke inzinking, die in iedere kunstenaar — en dus op zijn werk — diepe sporen nalaat, implodeert zijn artisticiteit als het ware. Een soms terecht als 'donkere kant' omschreven element komt in zijn werk sterker naar voren. Die kleine keramische beelden bieden daarvan duidelijke uitingen. Het inzicht dat de kunstenaar heel even heeft gekregen op, en wellicht deels in, een andere dimensie, valt daarna niet meer weg te denken uit de persoonlijkheid en de ontwikkeling daarvan en — van lieverlee, zeg maar — evenmin uit het werk dat hij daarna nog ontwikkelt.
In Galerie Kap Pur, die is gevestigd in Timmermans' geboorteplaats wordt op Koninginnedag 2009 — de dag dat de voormalige koningin honderd jaar zou zijn geworden — zal er in de straat waar Galerie Kap Pur is gevestigd — de Korvelseweg —, een groot feest worden gehouden, van 's ochtends 11:00 uur tot 's middags 17:00 uur. In de galerie zal Antoine Timmermans dan demonstreren hoe die beelden in de reeks Menschen tot stand komen. En daar zijn de keramische beeldjes te koop, net als dat in Galerie MooiMan te Groningen het geval is met alle tentoongestelde beelden en foto's van beide kunstenaars, evenals het Beeld van Dorian Gray.
Galerie MooiMan te Groningen is op zaterdag 2 mei gesloten. Verder kan men er voor deze beide kunstenaars in de weekeinden — op vrijdag, zaterdag en zondag — nog terecht tot en met vrijdag 22 mei.
____________
Afbeeldingen
1. Het model Jason op een foto van Rolf Maas.
2. Tekening en Rood Nummer 10 eveneens van Rolf Maas.
3. Een van de 32 keramische beeldjes van Antoine Timmermans uit de serie Menschen, zoals deze worden geëxposeerd bij Galerie MooiMan te Groningen.
4. Idem.
5. Dito.

Georg Baselitz in 2004 op de voet gevolgd — Portret van toen nu tweemaal op Arte-tv

2009-03-29T13:56:00.000-07:00

Tegenstellingen
De in 1938 geboren Duitse, veelzijdige beeldend kunstenaar Georg Baselitz is onderwerp van de uitzending van Arte-televisie om 23:50 uur op zondag 29 maart. Het betreft een portret van zesentwintig minuten door de documentairemaakster Evelyn Schels, die de aparte kunstenaar in 2004 voor de Bayerische Rundfunk heeft gevolgd.
Hoewel hij luxe veracht, woont Georg Baselitz op een slot in Niedersachsen. Hij is van mening dat kunstenaars asociale mensen zijn, ondanks het besef dat hij zelf deel van die kongsi uitmaakt. Hij maakt veel werk dat 'op de kop' staat, en dat zou wel eens te maken kunnen hebben met zijn tweeledige houding ten opzichte van tal van maatschappelijke verschijnselen, ook buiten zijn directe wereld van de kunsten.

Invloeden
Hij dankt zijn grootste invloed aan de Noorse schilder Edvard Munch (1863-1944). Inmiddels heeft Baselitz zich ontwikkeld tot één van de meest vooraanstaande Duitse beeldend kunstenaars en mede daardoor heeft hij weer nadrukkelijke invloed op anderen, individueel en groepen, uitgeoefend. Als academisch docent — eerst twee perioden (1978-1983, en 1983-1988) in Karlsruhe aan de Kunstacademie, en vanaf 1992 is hij professor aan de Hochschule für Bildende Künste te Berlijn — heeft hij eveneens zijn sporen nagelaten.

Uitzendingen
Deze uitzonderlijke hedendaagse kunstenaar luistert eigenlijk naar de naam Hans-Georg Kern, maar hij heeft zich, in navolging van veel renaissancekunstenaars, genoemd naar zijn geboorteplaats: Deutschbaselitz in het oosten van Duitsland, dat later tot de DDR zu gaan behoren. Tegenwoordig woont Baselitz afwisselend in Derneburg en Imperia.
De film van Evelyn Schels zal op het beeldformaat 16:9 worden uitgezonden en is voorzien van stereofonisch geluid, zal op vrijdag 3 april door Arte-televisie worden herhaald om 07:00 uur in de ochtend.
____________
Afbeeldingen
1. Georg Baselitz.
2. Edvard Munch beïnvloedde Baselitz. (Zefportret met skeletarm, 1895.)

Portretten van Lucian Freud als opmaat van een nieuwe Arte-reeks over kunst zonder commentaar

2009-03-07T10:19:00.000-08:00

Kunst tonen — meer niet
Een vierdelige, nieuwe reeks over kunst zonder commentaar — met de titel Grand'Art — start, reeds als eerste herhaling, op zaterdag 7 maart, 's middags om 15:40 uur. De Franse filmmaker Hector Obalk heeft in 2007 de eerste aflevering van deze serie gerealiseerd voor de Franse tak van Arte-televisie. Deze bijna een half uur durende film toont portretten, welke zijn vervaardigd door de sedert 1939 Britse kunstenaar, zij het van Duitse origine, Lucian Freud (geboren 1922), de kleinzoon van de nog altijd bijna onvermijdelijke Sigmund Freud (1856-1939). Na de oorlog ging de jonge Freud een tijdlang in Parijs werken, waar hij al snel werd gekwalificeerd als "de Otto Dix van de Neue Sachlichkeit".

Lucian Freud
De eerste film in de reeks van deze regisseur toont de ontwikkeling van Lucian Freud als kunstenaar aan de hand van zijn werken. Niet alleen ziet hij af van het betrekken van meningen uit de wereld van de kunst en de kritiek, ook feiten uit het leven van de kunstenaar laat hij links liggen, en daarmee waagt hij het een film aan te bieden die de kijker op geen enkel zijspoor kan zetten anders dan de door diens of dier eigen associaties ingegeven 'afdwalingen'. Op die manier wordt de kijker als het ware gedwongen — als men de moeite wil nemen zich open te stellen voor het gebodene — zelf een oordeel te vormen over wat haar of hem wordt voorgezet.
Met dat gepresenteerde — begeleid door Suites van Johann Sebastian Bach — becommentarieert Hector Obalk de carrière van deze kunstenaar — die hij als de grootste van Groot-Brittannië beschouwt. Welbeschouwd toont deze zich — zij het langs andere wegen en met een reeks van andere middelen — een waardig opvolger van zijn grootvader.

Bijzonderheden
De film van Hector Obalk, die in HD-kwaliteit, op het beeldformaat 16:9 zal worden uitgezonden, met stereofonisch geluid, wordt na zaterdag 7 maart nog tweemaal door Arte-televisie herhaald, zij het op zeer uiteenlopende tijden — hetgeen overigens een voordeel hebben voor degenen, die de film tot dusver hebben gemist.
De eerste herhaling staat gepland voor vrijdag 13 maart, op het nachtelijke tijdstip van 04:30 uur. Op zaterdag 21 maart wordt de film nogmaals vertoond, dan in de middag vanaf 15:30 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Logo van de vierdelige reeks Grand'Art.
2. Kunstenaar Lucian Freud.

Litouwse Ex Libris misschien ook naar Groningen

2009-02-26T10:05:00.000-08:00

In Groninger Universiteitsbibliotheek
De expositie van een relatief grote hoeveelheid Ex Libris — 197 in totaal, die zijn ontworpen door zestien grafische kunstenaars uit Litouwen, en die momenteel in de Rotterdamse vestiging van het Goethe-Institut Niederlande wordt gehouden — zie daartoe onze bijdrage van dinsdag 3 februari op deze site — krijgt mogelijkerwijs een plaatsje in Noord-Nederland. Van de zijde van de Nederlands-Baltische Vereniging is een dergelijk verzoek gedaan, en momenteel worden de mogelijkheden bekeken door de verantwoordelijke personen van het Litouws Cultureel Centrum.
Belangstellenden kunnen echter tot en met 13 maart terecht in het Goethe-Institut te Rotterdam. Voor openingstijden en alle andere relevante gegevens zij verwezen naar het artikel in kwestie.

Kunstveiling Yves Saint Laurent breekt records

2009-02-24T20:23:00.000-08:00

Hoge verwachtingen overtroffen
De op maandag 23 februari gestarte, driedaagse veiling van de kunst die wijlen Yves Saint Laurent (1936-2008) en zijn partner in een halve eeuw hebben vergaard, en waarvan de opbrengst ten goede zal komen aan verder onderzoek naar aids, heeft op de eerste dag meer dan 206 miljoen euro opgebracht. En dat bedrag overtreft de stoutste verwachtingen van 300 miljoen voor de gehele collectie.
Voor een zaal met ruim 1200 geïnteresseerden werd de veiling geopend met doeken van Edouard Manet (1832-1883), alsook van Paul Cézanne (1839-1906) en Henri Matisse (1869-1954). Van laatstgenoemde werd het schilderij Koeskoes op een blauw en roze tapijt uit 1911 voor het bedrag van 32 miljoen euro geveild. Een stuk van de Roemeense beeldhouwer Constantin Brânçusi (1876-1957), Madame L.R., bracht iets meer dan negen en twintig miljoen euro op. Een doek van Pablo Picasso (1881-1973), dat als een topstuk werd beschouwd, slaagde er niet in een bod te genereren dat als acceptabel kon worden beschouwd.

Commotie om Chinese stukken
Twee Chinese beeldhouwwerken uit de achttiende eeuw hebben de aandacht van de Chinese overheid getrokken, die nu teruggave eist, aangezien de stukken in de loop van de negentiende eeuw zouden zijn gestolen. Een Belgische kunsthandelaar, die thans in het bezit van de beelden is gekomen, verklaarde dat hij deze beide stukken aan de Chinezen wil afstaan als hij in ruil daarvoor de garantie krijgt dat de mensenrechten in dat werelddeel zullen worden gerespecteerd, tevens de bezetting van Tibet wordt opgeheven en de Chinese regering de Dalai Lama zal ontvangen. — Een uiterst respectabele instelling.
__________
Foto: Yves Saint Laurent in de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Biografisch drama zover schilder Jackson Pollock

2009-02-22T14:18:00.000-08:00

Abstract expressionisme
De Britse zender BBC Two Television zendt in de nacht van zondag 22 op maandag 23 februari de film Pollock uit — een biografisch drama over leven en werk van de Amerikaanse schilder Jackson Pollock. Deze werd in 1912 geboren en overleed in 1956.
De film werd in 2000 geregisseerd door Ed Harris, die tevens de rol van de bij tijd en wijle volkomen verdwaasde, doch op andere momenten geniale, kunstenaar op zich heeft genomen. Het is een speelfilm met een lengte van 175 minuten. Naast Ed Harris treden onder meer Robert Knott, Molly Regan en Val Kilmer in deze rolprent op.

Zenuwslopend
De spanningen in de ziel — en als gevolg daarvan heel direct in zijn lichaam — van de op zijn zachtst gezegd wonderbaarlijke man, die in hoge mate onderhevig was aan stemmingswisselingen — himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt, noemde Johann Wolfgang von Goethe dat —, zijn zodanig voelbaar dat het adjectief zenuwslopend van toepassing geacht mag worden. En dat zegt iets over de kwaliteit van regisseur en protagonist. Hoe dwaas de man af en toe ook deed; het laat je niet koud wat zich er allemaal om hem heen, veelal door toedoen, dan wel nalatigheid van hem zelf, afspeelt.
Ondanks het late uur van uitzending met nadruk aanbevolen.

____________
Afbeeldingen
1. Acteur/regisseur Ed Harris.
2. Jackson Pollock aan het werk met zijn, in het kader van zijn geheel eigen abstracte expressionisme, volstrekt eenmalige schildertechniek. Foto: Hans Namuth.

Meesterwerken in Teheran achter slot en grendel

2009-02-11T00:25:00.001-08:00

Verbijsterend
Arte-televisie vertoont op woensdag 11 februari, tussen 19:00 uur en 19:45 uur, een documentaire over het Museum voor Hedendaagse Kunst in de Perzische hoofdstad Teheran: Die unglaubliche Geschichte des MOMA aus Teheran — waarbij het letterwoord MOMA staat voor Museum Of Modern Art. Het betreft hier een drie en veertig minuten durende, rijke documentaire van Bahman Kiarostami, welke in 2008 is gereedgekomen.
Hoewel het museum in kwestie een schat aan kunst bergt die op tal van punten van onschatbare waarde is en het instituut daarmee in de internationale kunstwereld een bijzondere reputatie heeft verworven, zijn al die bijzondere kunstwerken slechts aan een kleine groep van ingewijden bekend, aangezien deze de laatste drie decennia vrijwel niet meer in het openbaar zijn vertoond.
Het feit dat heel bijzondere kunstwerken verborgen worden gehouden voor het eigen volk, is een politiek gemotiveerde beslissing en deze zal vast niet uit de lucht zijn komen vallen of door de hoeders van deze schatten als een wijs besluit worden beschouwd. Doch zelfs als de regering geen directe beslissing in deze heeft genomen, blijft het een politiek fenomeen dat 'er' wordt besloten die kunst niet voor iedereen — zelfs niet voor het eigen volk — beschikbaar te houden.
Men mag zelfs spreken van de belangrijkste collectie van westerse kunst die in Azië te vinden is.

Herhalingen
Over het wel en wee van alles met betrekking tot deze collectie en wat ermee samenhangt, bericht de documentaire, die op het formaat 16:9 zal worden uitgezonden, en door Arte-televisie nog drie keer zal worden herhaald:
Woensdag 18 februari op het nachtelijke tijdstip van 03:50 uur
Zaterdag 21 februari om 14:00 uur
Maandag 2 maart om 10:45 uur
__________
Afbeelding: Voorbeeld van bijzondere westerse kunst in het MOMA te Teheran. Foto: Arte France, © Kaveh Kazemi.

197 Ex-libris van zestien Litouwse kunstenaars — vanaf 5 februari in het Goethe-Institut Rotterdam

2009-02-03T23:23:00.000-08:00

Twee verschillende exposities in Rotterdams Goethe-Institut
Donderdag 5 februari zullen om 19:00 uur in het Goethe-Institut te Rotterdam [1] twee tentoonstellingen worden geopend. Over de ene — met boek- en affichekunst in de Duitstalige literatuur te Praag — hebben we op onze zustersite Tempel der Letteren in een artikel van vrijdag 23 januari reeds bericht. Parallel daaraan heeft het Litouws Cultureel Centrum in Nederland een expositie samengesteld met ontwerpen van Litouwse Ex-Libris. Er is een keuze gemaakt uit de veelheid aan verschillende ontwerpen die zijn gerealiseerd door zestien verschillende kunstenaars. Deze hebben hun gevoelen(s) op zeer uiteenlopende wijzen toevertrouwd aan het papier: variërend van extraverte expressie tot en met de ingetogenheid van eenvoudig geëtste lijnen.

Geschiedenis in het kort
Het ontstaan van het fenomeen Ex-Libris — letterlijk uit de boeken, hetgeen bij uitbreiding betekent uit de boekerij of uit de bibliotheek — is, en dat zal niemand verbazen, een gevolg van de uitvinding en ontwikkeling van de boekdrukkunst door Johannes Gutenberg (ca. 1400-1468) [2]. Redelijk snel ontstond er in Duitsland een cultuur van 'voorzichtige' spreiding van het verschijnsel boek, dat toen nog een relatief omslachtige en daardoor prijzige aangelegenheid was. Eigenaren van zulke producten van boekdrukkunst — en veelal waren dat, vooral in de begintijd, bijbels, zoals het in 1455 gereedgekomen standaardwerk dat als Gutenbergbijbel — wilden hun bezit op een bijzondere manier kenmerken en zo ontstonden de verschillende prentjes, die in het boek konden worden geplakt, eerst tamelijk eenvoudige ontwerpen met daarop veelal een familiewapen en de naam van de eigenaar. In de loop van de laatste vijf eeuwen heeft zich dit fenomeen ontwikkeld tot een apart onderdeel van de grafische kunst.

Grote namen
Grootmeesters van de kunst die zich in de beginjaren van het Ex-Libris hebben onderscheiden, zijn onder meer de tijdgenoten Albrecht Dürer (1471-1528) en Lukas Cranach (1472-1553), die een generatie na Gutenbergs overlijden hun kunst hebben gecreëerd. Anderen binnen de wereld der (druk)kunst zijn in hun voetsporen getreden. Daarbij komen we onder meer Paul Klee (1879-1940), Pablo Picasso (1881-1973) en Salvador Dali (1904-1989) tegen.
Het feit dat dit onderdeel van het geheel aan grafische kunsten in Duitsland is ontstaan, maakt het Goethe-Institut tot een plek bij uitstek om een expositie over Ex-Libris te organiseren, waarbij het voor deze gebeurtenis heeft samengewerkt met het Litouws Cultureel Centrum. Dat de tentoonstelling uitsluitend stukken van Litouwse kunstenaars voorstelt, is in het geheel niet verbazingwekkend als men bedenkt dat de hoofdstad van dat Baltische land al geruime tijd een centrum van grafische kunsten is en heel in het bijzonder voor Ex-Libris.
Dat verklaart meteen de enorme rijkdom aan geëxposeerde stukken: in totaal 197, ontworpen door zestien verschillende kunstenaars.

Precisiewerk
Veel meer nog dan in andere kunsten is het ontwerpen van een Ex-Libris een veelal directe samenwerking tussen de opdrachtgever en de kunstenaar. Het feit dat een Ex-Libris tot meestal van relatief kleine omvang is doordat het in een boek moet passen en de meeste boeken nu eenmaal niet het formaat hebben van een zeer groot uitgevallen wereldatlas.

Dat zal in de praktijk betekenen dat er dikwijls heel kleine maar zeer belangrijke aanpassingen vereist zijn omdat de opdrachtgever bepaalde details extra naar voren wil laten komen. Een eerste vereiste daarvoor is dat de kunstenaar kan luisteren en zich in ieder geval theoretisch kan inleven in de gedachte- en gevoelswereld van die ander. Technisch zal hij of zij moeten beschikken over precisie en een zeer goed ontwikkeld geduld. En het heet dat in de landen van Noord-Europa juist die eigenschappen ruimschoots aanwezig zijn.

Rijke expositie
Al enige tijd is het fenomeen Ex-Libris een verzamelobject — en naar mijn subjectieve beleving groeit de belangstelling tamelijk snel — en een opvallend aspect daarbij is dat er inmiddels verzamelaars zijn die zich toeleggen op stukken die nooit in een boek ingeplakt geweest zijn. Dat is niet zo'n onmogelijk zaak als het wellicht lijkt. Immers, genoeg mensen hebben hun Ex-Libris op voorraad en gebruiken deze — als het om kostbare ontwerpen gaat — alleen in hun duurdere of meer geliefde boeken. Inmiddels bestaan er op ons ondermaanse 35 verenigingen van verzamelaars van Ex-Libris [3]

Een tentoonstelling die 197 voorbeelden uit het werk van 16 grafische kunstenaars presenteert — oorspronkelijk had men 120 stukken van 15 kunstenaars gepland — mag terecht als rijk worden gekwalificeerd, waardoor men uren nodig heeft om al het uitgestalde materiaal aan een nadere blik te onderwerpen. Een kleine selectie van datgene wat u wacht als u een bezoek aan het Goethe-Institut waagt, ziet u binnen deze tekst afgebeeld.
Het openingswoord voor deze bijzondere expositie zal worden gesproken door de Ambassadeur van Litouwen, Vaidotas Verba, worden gesproken.
__________

[1] De Rotterdamse vestiging van het Goethe-Institut Niederlande bevindt zich aan de Westersingel 9, 3014 GM Rotterdam. Voor mensen van buiten Rotterdam zij verwezen naar de website van het Goethe-Institut. Onder de mededelingen betreffende de Rotterdamse vestiging is ook een routebeschrijving te vinden onder het begrip Anfahrt. De expositie duurt tot en met 13 maart. Voor bezichtiging kan men terecht op maandag, dinsdag en donderdag van 17:00 uur tot 19:00 uur; op woensdag van 12:00 uur tot 19:00 uur en op vrijdag van 14:00 uur tot 17:00 uur.

[2] De complete naam van de man is te mooi om hem hier niet even te vermelden: Johannes Genschfleisch zur Laden zum Gutenberg.

[3] Benoît Junod, vice-president van de FISAE — Fédération International des Sociétés Amateurs d' Exlibris — laat ons nog weten dat Ex Libris in het Japans papierjuwelen worden genoemd.

Afbeeldingen
1. Ontwerp van Ausra Capskyte.
2. Ontwerp van R. Gaizauskaite.
3. Ontwerp van Ramune A. Kmieliauskaite.
4. Ontwerp van Alfonsas Cepauskas.
5. Ontwerp van Valentinas Ajauskas.
6. Ontwerp van R. Gaizauskaite.

Met de stemvork van de schilder — Vasili Kandinski

2009-01-28T01:45:00.001-08:00

Nog tweemaal filmportret
Jongstleden zondagavond, net voor middernacht, heeft Arte-televisie een portret uitgezonden van de Russische schilder Vasili Kandinski (1866-1944). Die film zal worden herhaald op vrijdag 30 januari, eerst in de nacht vanaf 02:00 uur en vervolgens op het nog steeds zeer vroege tijdstip van 07:00 uur.
Die Kandinski is een der grootmeesters van de abstracte schilderkunst geworden, al zag het daar aanvankelijk niet naar uit. In zijn geboorteplaats Moskou heeft hij economie en rechten gestudeerd en aan de universiteit aldaar is hij eveneens als jurist verbonden geweest. Op zijn dertigste hield hij het echter voor gezien en vertrok hij naar München om zich daar te bekwamen in de schone kunsten.
Nadat hij daar eerst twee jaar aan de Azbé-school had gestudeerd, werd hij door professor Stuck in die Beierse hoofdstad verder ingewijd in veel geheimen van de beeldende kunsten.

Tal van functies
In 1911 werd deze Vasili Kandinski de eerste vertegenwoordiger van een geheel nieuwe stroming: het abstracte in de schilderkunst. Samen met collega Franz Marc (1880-1916) richtte hij de kunstenaarsgroepering Der blaue Reiter op. In 1918 doceerde hij in Moskou, vier jaar later was hij aan het Bauhaus in Weimar verbonden, en in 1925 liet hij zijn invloed in Dessau gelden. In 1933 vetrok hij naar het Franse Neuilluy-sur-Seine, waar hij elf jaar later overleed.
Het werk van Vasili Kandinski wordt nadrukkelijk gekenmerkt door een enorme kleurenpracht binnen tamelijk geometrisch afgebakende vlakken. Het is in die sfeer niet bij schilderijen alleen gebleven; ook etsen met min of meer dezelfde signatuur zijn uit zijn handen afkomstig. De man zag niet alleen kleuren, hij hoorde ze ook en sprak dan ook wel van zijn schilders-stemvork.
Twee van zijn geschriften hebben een redelijk blijvende bekendheid gehouden, waarvan het eerste in 1912 verscheen als Über das Geistige in der Kunst — in het Nederlands vertaald verschenen in de Aula-reeks van uitgeverij Het Spectrum (nr. 91 in 1962) als Het abstracte in de kunst. Een jaar na de eerste Duitse uitgave daarvan publiceerde hij het boek Selbstbiographie.
____________
Afbeeldingen
1. Vasili Kandinski in 1913. Foto uit zijn Selbstbiographie.
2. Voorzijde van A.W. Bruna's Unesco-pocket uit 1964 over Kandinski.
3. Voorzijde van de Aula-pocket met de vertaling van Über das Geistige in der Kunst.

Zeven internationale fotografen exposeren ruim zes weken in Fotogalerie Noorderlicht, Groningen

2009-01-12T18:55:00.000-08:00

Kleurrijk gezelschap
In Fotogalerie Noorderlicht te Groningen, gevestigd aan het Akerkhof 12 (Zuidzijde) in de stad Groningen exposeren zeven internationale fotografen (zes nationaliteiten, want twee uit België) iets onder het motto Popview 2009, meer dan zes weken: van donderdag 15 januari tot en met zondag 1 maart. De openingshandeling zal om 17:00 uur van de eerstgenoemde dag worden verricht door de popfotografe Jill Furmanovsky die tevens directrice van Poparchive in Londen is.
De aanwezigheid op dat tijdstip van de zeven exposanten wordt als vaststaand aangenomen.

Het is de tweede keer dat de foto-expositie Popview wordt gehouden. Dat is een Europees platform voor popfotografie, die jonge fotografen met een leeftijd van onder de 35 jaar de kans biedt om zich buiten hun dagelijkse werk voor media om te profileren. Tijdens het Eurosonic Festival dat weer door een enorme hoeveelheid bands en bezoekers zal worden aangedaan, biedt Noorderlicht een prachtige kans aan deze fotografen te laten zien wat ze in huis hebben.
Mede gezien de grote belangstelling tijdens dat inmiddels internationaal vermaarde popfestival in Groningen, is de Fotogalerie Noorderlicht op donderdag 15 en vrijdag 16 januari — in tegenstelling tot de gebruikelijke openingstijden — tot middernacht toegankelijk.
Dan worden er, in samenwerking met de Academie voor Popcultuur, optredens georganiseerd.
Donderdag kunt u vanaf 19:00 uur luisteren naar FlorianWolff en om 21:00 uur naar Believe it is a Doubt. Vrijdagavond staat om 19:00 uur Rolodex op de rol, en om 21:00 uur Tommy Ebben.
Meer info is ongetwijfeld te vinden op de website van Fotogalerie Noorderlicht.
Zie tevens het artikel over de expo Rockfotografie, eveneens in Fotogalerie Noorderlicht, op onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving.
__________
Foto: © Danny North.

Expo Mannen van Formaat van 11 januari tot en met 15 februari in Galerie MooiMan te Groningen

2009-01-09T02:16:00.000-08:00

Beelden en Portretten
De eerste expositie van mannen-in-enigerlei-vorm die dit nieuwe jaar in Galerie MooiMan in Groningen wordt gehouden, zal op zondag 11 januari worden geopend en tot en met zondag 15 februari — in een periode van vijf weken, doch gedurende vier weekeinden, doordat de galerie tijdens (in principe) ieder eerste weekeinde van de maand is gesloten — te bezichtigen zijn.

Dat het daarbij in dit geval om Mannen van Formaat gaat, schrikt de organisatoren van de tentoonstelling in het geheel niet af en evenmin de vaste bezoekers, die intussen aardig zijn ingekleurd door olieverf van schilders, alsmede door lenzen van fotografen. Voor de rest zijn zij inmiddels eveneens gewend geraakt aan het feit dat er beitels en aanverwant materieel aan te pas kan komen om kunst te creëren, aangezien men zeer goed op de hoogte is van het feit dat het pas de uitkomst van al die eventuele kunstenmakerij is welke telt en die de kijkers moet raken: prikkelen in meer dan één opzicht als het ware, en, indien het even kan, graag tot in de ziel, en dan het liefst in die compartimenten daarvan waar de ontvankelijkheid voor alle vormen van kunst — omdat die nu eenmaal met elkaar zijn verweven en niet in de laatste plaats Apollinisch zijn, want Kinderen van één Vader — redelijk tot uitstekend is ontwikkeld. Dat daarbij de humor — daar waar nodig, gewenst, dan wel mogelijk — niet tekort mag komen, is een aspect dat de Jongens MooiMan en hun heren bezoekers — doch niet te vergeten: ook graag die van de andere kunne — niet onwelkom is gebleken.

Officiële opening
Op zondag 11 januari, in de middag om 15:00 uur, zal in de galerie in kwestie de nieuwe tentoonstelling met werken van Dennis Coenraad en Danny Cobbaut — de beide heren hebben niet alleen gelijke initialen maar tevens hetzelfde geboortejaar: 1966 — in aanwezigheid van de beide kunstenaars officieel worden geopend door Thom van der Goot, artistiek directeur van de Stadsschouwburg en het Cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen. Reeds vanaf 14:00 uur kan men in de galerie terecht om de stukken te bekijken voordat het plechtige of jolig-opgetogene, dan wel anders getinte, startsein zal worden gegeven.
Zie ook ons artikel op de zustersite Cultuur in Groningen en omgeving.

Documentaire over John William Waterhouse in Close up van de Avro, zondag op Nederland 2

2009-01-04T12:59:00.000-08:00

Een moderne prerafaëliet
De aflevering van de cultuurprogrammareeks Close up van de Avro op Nederland 2, welke op zondag 4 januari vroeg in de avond — tussen 18:20 uur en 19:15 uur — zal worden uitgezonden, is gewijd aan de betoverende vrouwen in het werk van de Victoriaanse schilder John William Waterhouse (1849-1917).

Dit zal, gelet op de aard van het programma, ongetwijfeld verband houden met de omvangrijkste tentoonstelling die tot nu toe van de schilderijen van Waterhouse te zien is geweest, en die sedert op 14 december in het Groninger Museum van start is gegaan. Daar zal deze expositie onder het motto Betoverd door vrouwen nog tot en met 3 mei dit jaar te bezichtigen zijn. Daarna gaat de tentoonstelling op wereldtournee en pas na twee jaar kunnen al die stukken naar hun rechtmatige eigenaren terugkeren.
__________
Afbeelding: Kleurrijke vrouw met dito bloemen. Afbeelding op tweetalig vouwblad van het Groninger Museum.